Câu Hỏi Thường Gặp

Có. Theo khoản 4 Điều 7 Thông tư 40/2021/TT-BTC, hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán có thể đề nghị điều chỉnh giảm mức thuế khoán trong năm nếu doanh thu thực tế thấp hơn mức đã kê khai do: thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn; thay đổi ngành nghề; nghỉ kinh doanh tạm thời từ 15 ngày liên tiếp. Hồ sơ gồm: Văn bản đề nghị điều chỉnh nêu rõ lý do và tài liệu chứng minh, nộp tại Chi cục Thuế địa phương. Quyết định điều chỉnh thường được xử lý trong 5 ngày làm việc.

Khi cơ quan thuế kiểm tra, hộ kinh doanh phế liệu cần chuẩn bị: (1) Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh; (2) Giấy chứng nhận đăng ký mã số thuế; (3) Bảng kê hàng hóa mua vào không có hóa đơn (theo từng tháng); (4) Hóa đơn điện tử đã xuất cho khách hàng doanh nghiệp; (5) Sổ sách thu chi hoặc ghi chép doanh thu theo tháng; (6) Chứng từ nộp thuế môn bài; (7) Bằng chứng nộp thuế khoán (nếu có). Lưu ý: các tài liệu này cần lưu giữ ít nhất 5 năm kể từ kỳ thuế phát sinh.

Có. Kinh doanh mua bán vàng, bạc, đá quý là ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư 2020. Người thu mua đồng nát muốn mua bán vàng bạc cũ phải xin giấy phép kinh doanh vàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp, tuân thủ quy định về xuất xứ, trọng lượng và định giá. Nếu thu gom vàng bạc mà không có giấy phép, người thu mua có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự nếu có dấu hiệu tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có. Vì vậy, người làm nghề đồng nát nên từ chối hoặc yêu cầu người bán cung cấp chứng từ nguồn gốc khi gặp vàng bạc.

Nghị định 141/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 29/4/2026 nhưng có hiệu lực từ 01/01/2026. Điều này có nghĩa là hộ kinh doanh phế liệu đã nộp thuế GTGT hoặc TNCN trong quý I và quý II/2026 (trước khi Nghị định ban hành) theo ngưỡng cũ thấp hơn 1 tỷ đồng, có thể được bù trừ hoặc hoàn thuế. Để được hoàn, hộ kinh doanh cần nộp đề nghị hoàn thuế tại Chi cục Thuế quản lý kèm chứng từ nộp thuế. Đây là quyền lợi hợp pháp, người làm nghề đồng nát nên chủ động hỏi cơ quan thuế địa phương để không bỏ lỡ.

Tháng 5/2026, hộ kinh doanh thu mua phế liệu cần lưu ý: (1) Nộp thuế khoán quý II/2026 (nếu áp dụng phương pháp khoán) — hạn nộp trước ngày 30/5/2026; (2) Đối chiếu doanh thu từ đầu năm để dự báo có vượt ngưỡng 1 tỷ đồng không, chuẩn bị đăng ký hóa đơn điện tử nếu cần; (3) Nếu có nhân viên làm công, kiểm tra việc khấu trừ thuế TNCN tháng 4/2026 và nộp trước 20/5/2026; (4) Lưu giữ đầy đủ bảng kê mua vào trong tháng 4 và tháng 5. Hộ kinh doanh nhỏ (dưới 1 tỷ đồng/năm) không có nhiều nghĩa vụ phát sinh nhưng vẫn nên cập nhật số liệu doanh thu định kỳ.

Đối với hộ kinh doanh thu mua phế liệu có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm, tỷ lệ thuế khoán áp dụng theo Thông tư 40/2021/TT-BTC như sau: Thuế GTGT: 1% trên doanh thu (do hoạt động mua bán hàng hóa); Thuế TNCN: 0,5% trên doanh thu. Như vậy, tổng thuế suất khoán là 1,5% doanh thu. Ví dụ: hộ có doanh thu 1,5 tỷ đồng/năm phải nộp khoảng 22,5 triệu đồng tiền thuế (không gồm thuế môn bài). Mức này được xác định tại Chi cục Thuế địa phương dựa trên doanh thu thực tế của hộ kinh doanh.

Theo Nghị định 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên phải đăng ký hộ kinh doanh, kể cả hoạt động lưu động. Tuy nhiên, thực tế hiện nay nhiều người thu mua đồng nát rong chưa đăng ký và pháp luật chưa quy định xử phạt nghiêm khắc nếu doanh thu nhỏ. Nếu doanh thu vượt 100 triệu đồng/năm, người thu mua đồng nát lưu động nên đăng ký hộ kinh doanh tại UBND phường/xã nơi cư trú để hoạt động hợp pháp, tránh bị phạt hành chính và đảm bảo quyền lợi khi có tranh chấp.

Có, đây là quy định bắt buộc. Theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 141/2026/NĐ-CP, khi bán hàng hóa (bao gồm phế liệu) cho tổ chức hoặc doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải xuất hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, bất kể doanh thu ở mức nào. Nếu hộ có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm và chưa đăng ký hóa đơn điện tử, vẫn phải liên hệ Chi cục Thuế để được cấp hóa đơn lẻ hoặc đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử. Việc không xuất hóa đơn khi bán cho doanh nghiệp có thể bị phạt từ 10–20 triệu đồng.

Đây là tình huống rất phổ biến trong nghề đồng nát. Theo Điều 4 Thông tư 40/2021/TT-BTC, khi mua phế liệu từ cá nhân (người dân), hộ kinh doanh cần lập Bảng kê hàng hóa mua vào không có hóa đơn theo mẫu số 02/TNDN, ghi rõ: tên người bán, địa chỉ, CCCD, loại phế liệu, trọng lượng, đơn giá, tổng tiền và có chữ ký hai bên. Bảng kê này được cơ quan thuế chấp nhận làm chứng từ hợp lệ thay hóa đơn. Lưu ý: phải lưu bảng kê ít nhất 5 năm để xuất trình khi kiểm tra.

Có. Theo Nghị định 139/2016/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, hộ kinh doanh thu mua phế liệu có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm phải nộp thuế môn bài. Mức cụ thể: doanh thu từ 100–300 triệu đồng/năm nộp 300.000 đồng/năm; từ 300 triệu – 500 triệu nộp 500.000 đồng/năm; trên 500 triệu đồng nộp 1.000.000 đồng/năm. Hạn nộp thuế môn bài hằng năm là trước ngày 30/1. Nếu đã nộp đầu năm 2026 thì tháng 5 không cần nộp lại, nhưng hộ mới đăng ký trong tháng 5 cần nộp ngay sau khi được cấp giấy phép kinh doanh.