Câu Hỏi Thường Gặp

Có. Quỹ Quốc gia Giải quyết Việc làm (do Ngân hàng Chính sách Xã hội quản lý) cho phép người lao động, hộ sản xuất kinh doanh nhỏ vay vốn ưu đãi để tạo và duy trì việc làm. Người thu mua phế liệu có thể vay để: mua phương tiện vận chuyển, mở rộng kho bãi, mua thiết bị phân loại phế liệu. Mức vay tối đa 100 triệu đồng với lãi suất ưu đãi (khoảng 4–6%/năm), thời hạn tối đa 60 tháng. Điều kiện: có hộ khẩu, phương án vay vốn cụ thể, có xác nhận của tổ chức đoàn thể (Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên...). Liên hệ NHCSXH cấp huyện để nộp hồ sơ.

Khi doanh thu cộng dồn từ đầu năm đang tiến gần ngưỡng 1 tỷ đồng, người thu mua phế liệu cần chủ động: (1) Theo dõi doanh thu hàng tháng chính xác (lập sổ ghi chép hoặc dùng phần mềm đơn giản); (2) Liên hệ Chi cục Thuế khai báo mức doanh thu và hỏi nghĩa vụ phát sinh; (3) Đăng ký hóa đơn điện tử sớm (IAM INVOICE hoặc nhà cung cấp khác) để sẵn sàng xuất hóa đơn khi vượt ngưỡng; (4) Mở tài khoản ngân hàng cho hộ kinh doanh nếu chưa có; (5) Bắt đầu lưu đầy đủ bảng kê mua vào. Chủ động sẽ tránh bị phạt do chậm đăng ký nghĩa vụ thuế.

Khi đăng ký hộ kinh doanh thu mua phế liệu, nên đăng ký theo các mã ngành VSIC 2018: Mã 3830: Thu hồi phế liệu — áp dụng cho hoạt động thu gom và bán phế liệu kim loại, giấy, nhựa, thủy tinh, vải cũ; Mã 4669: Bán buôn hàng hóa khác chưa được phân vào đâu — phù hợp nếu vừa thu mua vừa sơ chế và bán buôn; Mã 3832: Tái chế vật liệu phi kim loại — nếu có hoạt động phân loại, đóng kiện. Cơ quan đăng ký có thể tư vấn thêm mã phụ phù hợp. Đăng ký đúng mã ngành giúp tránh bị phạt do kinh doanh ngoài ngành nghề đã đăng ký.

Luật Quản lý Thuế 2025 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 sẽ tác động trực tiếp đến người thu mua phế liệu ở các điểm: (1) Cơ quan thuế được quyền truy cập thông tin tài khoản ngân hàng và ví điện tử để đối chiếu doanh thu — người có doanh thu lớn qua tài khoản mà không kê khai có nguy cơ bị truy thu thuế; (2) Mở rộng phạm vi kiểm tra thuế thông qua dữ liệu số (hóa đơn điện tử, sàn thương mại điện tử); (3) Tăng chế tài với hành vi trốn thuế, khai gian doanh thu. Vì vậy, từ tháng 5/2026, người làm nghề đồng nát nên bắt đầu chuẩn bị sổ sách và minh bạch giao dịch hơn.

Để sẵn sàng với Luật Quản lý Thuế 2025 (hiệu lực 01/7/2026), người thu mua phế liệu cần chuẩn bị từ tháng 5/2026: (1) Rà soát và bổ sung sổ sách: ghi chép đầy đủ doanh thu, chi phí từng tháng để có số liệu minh bạch; (2) Tách biệt tài khoản ngân hàng cá nhân và kinh doanh để tránh cơ quan thuế nhầm lẫn khi rà soát tài khoản; (3) Kiểm tra và hoàn thiện bảng kê mua vào từ đầu năm 2026; (4) Đăng ký tài khoản thuế điện tử nếu chưa có; (5) Nếu doanh thu gần 1 tỷ đồng, đăng ký hóa đơn điện tử sớm. Chuẩn bị kỹ từ bây giờ giúp tránh bị động khi luật mới chính thức áp dụng.

Tháng 5/2026, có một số điểm cần lưu ý về hóa đơn điện tử: (1) Nghị định 141/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/01/2026) xác nhận: hộ kinh doanh có doanh thu vượt 1 tỷ đồng phải dùng HĐĐT có mã cơ quan thuế khi bán cho doanh nghiệp; (2) Từ năm 2026, Tổng cục Thuế tăng cường kiểm tra tính xác thực của HĐĐT thông qua hệ thống MISA, VNPT, VIETTEL và các nhà cung cấp; (3) HĐĐT phải có đầy đủ thông tin theo Nghị định 123/2020: tên hàng hóa, số lượng, đơn vị tính, đơn giá, tổng tiền, mã số thuế người mua nếu mua cho mục đích kinh doanh. Hộ kinh doanh phế liệu nên kiểm tra lại quy trình xuất HĐĐT hiện tại để đảm bảo tuân thủ.

Tóm tắt những điểm thuế quan trọng nhất cho người làm nghề đồng nát tháng 5/2026: (1) Dưới 1 tỷ đồng/năm: miễn thuế GTGT và TNCN theo Nghị định 141/2026, nhưng vẫn đóng thuế môn bài nếu doanh thu trên 100 triệu đồng; (2) Vượt 1 tỷ đồng: phải kê khai thuế (1% GTGT + 0,5% TNCN trên doanh thu) và bắt buộc dùng hóa đơn điện tử khi bán cho doanh nghiệp; (3) Khi mua từ dân: lập bảng kê thay hóa đơn, lưu 5 năm; (4) Tháng 5: nộp thuế khoán quý II trước 30/5; (5) Chuẩn bị cho Luật Quản lý Thuế 2025 (hiệu lực 01/7/2026): minh bạch giao dịch ngân hàng, lưu đầy đủ chứng từ. Đây là những điều tối thiểu cần nắm để hoạt động đúng pháp luật trong năm 2026.

Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, hộ kinh doanh phế liệu không phải đăng ký phương pháp tính thuế như doanh nghiệp. Cơ quan thuế sẽ tự xác định phương pháp áp dụng dựa trên: quy mô doanh thu, ngành nghề, phương thức kinh doanh. Hầu hết hộ kinh doanh nhỏ thu mua phế liệu được xếp vào diện nộp thuế khoán. Nếu muốn chuyển sang phương pháp kê khai (kê khai thuế theo doanh thu và chi phí thực tế), hộ kinh doanh cần đề nghị bằng văn bản với Chi cục Thuế và cam kết lưu đầy đủ chứng từ, sổ sách kế toán. Chi cục Thuế sẽ xem xét và phê duyệt trong vòng 10 ngày làm việc.

Có. Hộ kinh doanh có Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh có thể mở tài khoản thanh toán dành cho hộ kinh doanh tại hầu hết các ngân hàng thương mại. Hồ sơ mở tài khoản: (1) Giấy CNĐKHKD bản gốc và bản sao; (2) CCCD của chủ hộ; (3) Mã số thuế; (4) Điền biểu mẫu ngân hàng. Việc có tài khoản ngân hàng riêng cho hộ kinh doanh giúp: minh bạch doanh thu, thuận tiện giao dịch với doanh nghiệp mua phế liệu, dễ vay vốn, và tránh bị cơ quan thuế nghi ngờ trốn thuế khi giao dịch lớn qua tài khoản cá nhân. Từ 2026, cơ quan thuế tăng cường tra cứu tài khoản ngân hàng nên việc tách biệt tài khoản cá nhân và kinh doanh là rất quan trọng.

Đây là vi phạm nghiêm trọng. Theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong bảo vệ môi trường, thu gom, vận chuyển, lưu trữ chất thải nguy hại (ắc quy hỏng, dầu thải, hóa chất, chất phóng xạ...) mà không có Giấy phép xử lý chất thải nguy hại có thể bị phạt: từ 100–500 triệu đồng đối với cá nhân, gấp đôi với tổ chức; buộc khắc phục hậu quả môi trường; đình chỉ hoạt động. Trường hợp nghiêm trọng gây ô nhiễm môi trường có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 235 Bộ luật Hình sự. Người làm nghề đồng nát nên từ chối thu mua nếu không chắc chắn về loại phế liệu.