Câu Hỏi Thường Gặp

Có thể, với một số điều kiện nhất định. Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) cung cấp một số gói vay phù hợp: (1) Vay hộ sản xuất kinh doanh tại vùng khó khăn: lãi suất ưu đãi, vay tối đa 100 triệu đồng; (2) Vay giải quyết việc làm: dành cho hộ có dự án tạo việc làm, vay tối đa 100 triệu đồng; (3) Vay hộ nghèo, hộ cận nghèo: nếu chủ hộ kinh doanh phế liệu thuộc diện này. Điều kiện: phải có xác nhận của UBND xã/phường, sổ hộ khẩu, phương án sử dụng vốn khả thi. Liên hệ Phòng giao dịch NHCSXH cấp huyện để được tư vấn cụ thể.

Có. Theo Pháp lệnh Đo lường 2011 và Nghị định 86/2012/NĐ-CP, cơ sở kinh doanh sử dụng cân để mua bán phế liệu trong hoạt động thương mại phải dùng cân đã được kiểm định bởi cơ quan đo lường có thẩm quyền (Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng tỉnh). Tần suất kiểm định: thường là 1 năm/lần. Cân không kiểm định hoặc quá hạn kiểm định bị phạt hành chính từ 500.000 – 3 triệu đồng. Dán tem kiểm định là dấu hiệu nhận biết cân hợp lệ. Đây là quy định người thu mua phế liệu hay bỏ qua nhưng có thể bị xử phạt khi thanh kiểm tra thị trường.

Có. Theo quy định về quản lý chất thải và phế liệu, cơ sở thu mua phế liệu phải lưu hồ sơ gồm: (1) Bảng kê mua vào với đầy đủ thông tin người bán, loại phế liệu, khối lượng, giá mua, ngày giao dịch; (2) Hợp đồng mua bán (nếu mua số lượng lớn từ doanh nghiệp); (3) Hóa đơn, phiếu thu từ phía mua. Về thuế, hồ sơ cần lưu ít nhất 5 năm; về môi trường và kiểm soát tài sản, nên lưu 5–10 năm. Hồ sơ này rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi của cơ sở khi bị kiểm tra hoặc có tranh chấp về nguồn gốc hàng hóa.

Theo Luật Giao thông đường bộ và các nghị định xử phạt, xe tự chế ba bánh, xe cải tiến không đăng ký bị cấm lưu thông trên đường công cộng. Nếu bị phát hiện, chủ xe có thể bị phạt từ 300.000 – 800.000 đồng và tịch thu phương tiện. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều người dùng xe ba bánh cũ để thu mua đồng nát. Giải pháp hợp pháp là sử dụng xe máy có hợp pháp kết hợp rơ-moóc nhỏ đúng quy định, hoặc xe tải tải trọng thấp đã đăng ký. Từ năm 2026, lực lượng kiểm tra giao thông tại nhiều tỉnh đã tăng cường xử lý xe tự chế trên đường phố.

Có. Theo Chương trình hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp vừa và nhỏ giai đoạn 2021–2025 (nay tiếp tục đến 2030) theo Quyết định 377/QĐ-TTg, hộ kinh doanh được hỗ trợ: (1) Tư vấn chuyển đổi số miễn phí qua Mạng lưới chuyên gia tư vấn độc lập; (2) Hỗ trợ tiếp cận nền tảng số quốc gia (hóa đơn điện tử, kế toán online, bán hàng trực tuyến); (3) Đào tạo kỹ năng số cho chủ hộ. Hộ kinh doanh phế liệu quan tâm có thể liên hệ Sở Thông tin và Truyền thông hoặc Hội Doanh nhân trẻ tỉnh/thành phố để tìm hiểu chương trình cụ thể đang áp dụng tại địa phương.

Cơ sở thu mua phế liệu có Giấy phép môi trường phải nộp báo cáo công tác bảo vệ môi trường định kỳ: Báo cáo 6 tháng đầu năm: nộp trước ngày 15/7 hàng năm; Báo cáo năm: nộp trước ngày 31/1 năm sau. Báo cáo gồm thông tin về: lượng phế liệu thu gom, phân loại; chất thải phát sinh và xử lý; tình trạng kho bãi và thiết bị xử lý môi trường. Nộp tại Phòng TN&MT cấp huyện (hoặc Sở TN&MT tùy quy mô). Cơ sở vi phạm không nộp báo cáo có thể bị phạt từ 5–10 triệu đồng. Tháng 5/2026, không có mốc báo cáo lớn nhưng cần chuẩn bị số liệu cho báo cáo 6 tháng vào giữa tháng 7.

Người thu mua đồng nát tự do không ký HĐLĐ không thuộc phạm vi bảo vệ của Luật An toàn Vệ sinh Lao động như người lao động bình thường. Tuy nhiên, họ vẫn có một số nguồn bảo vệ: (1) Bảo hiểm y tế (nếu có thẻ BHYT) chi trả phần lớn chi phí khám chữa bệnh; (2) Bảo hiểm tai nạn cá nhân (nếu đã mua) chi trả bồi thường; (3) Nếu tai nạn do lỗi của bên thứ ba (xe tải va chạm), có thể yêu cầu bồi thường theo Luật Dân sự; (4) Hỗ trợ khẩn cấp từ quỹ hỗ trợ của địa phương nếu hoàn cảnh khó khăn. Đây là lý do người làm nghề đồng nát nên tham gia BHYT và bảo hiểm tai nạn tự nguyện.

Tháng 5/2026 không có mốc nộp báo cáo môi trường bắt buộc lớn đối với cơ sở phế liệu thông thường. Tuy nhiên, cần lưu ý: (1) Nếu có sự cố môi trường xảy ra (tràn đổ, cháy nổ), phải báo cáo ngay trong 24 giờ cho cơ quan TN&MT địa phương; (2) Nếu đang trong quá trình xin Giấy phép môi trường, tháng 5 là thời điểm tốt để hoàn thiện hồ sơ vì ít áp lực mùa vụ; (3) Kiểm tra xem Giấy phép môi trường hiện có có sắp hết hạn không (thường 5–7 năm) để gia hạn kịp thời; (4) Chuẩn bị số liệu cho báo cáo môi trường 6 tháng sẽ nộp vào tháng 7.

Theo Nghị định 53/2020/NĐ-CP về phí bảo vệ môi trường, phí BVMT áp dụng đối với chất thải rắn và nước thải phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Hoạt động thu mua phế liệu thông thường (không sản xuất, không xả thải lớn) thường không phát sinh phí BVMT trực tiếp. Tuy nhiên, nếu cơ sở có nước thải công nghiệp (từ rửa, phân loại phế liệu) hoặc xử lý phế liệu (cắt, nghiền), cần đăng ký và nộp phí nước thải. Phí rác thải sinh hoạt và phế liệu không tái sử dụng được thu theo quy định của UBND cấp tỉnh, thường theo hợp đồng với công ty môi trường đô thị.

Có một số chính sách có thể áp dụng: (1) Hỗ trợ đào tạo nghề theo Quyết định 46/2015/QĐ-TTg và các chương trình tiếp theo — người làm nghề thu mua phế liệu có thể đăng ký học các khóa kỹ năng kinh doanh, kế toán, an toàn lao động miễn phí hoặc chi phí thấp; (2) Quỹ hỗ trợ việc làm quốc gia hỗ trợ tạo việc làm cho người lao động phi chính thức; (3) Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo: nếu thuộc hộ nghèo, có thể được hỗ trợ vốn và đào tạo. Liên hệ Trung tâm Dịch vụ Việc làm hoặc Hội Phụ nữ, Hội Nông dân tại địa phương để biết chương trình đang triển khai.