Câu Hỏi Thường Gặp

Theo điểm a khoản 4 Điều 32 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tổng tỷ lệ 29,5% bao gồm: (1) Quỹ ốm đau và thai sản: 3% tiền lương làm căn cứ đóng; (2) Quỹ hưu trí và tử tuất: 22% tiền lương làm căn cứ đóng; (3) Bảo hiểm y tế (BHYT): 4,5% tiền lương làm căn cứ đóng (đóng vào quỹ BHYT theo Luật BHYT); (4) Không đóng BHTN (bảo hiểm thất nghiệp): Chủ hộ kinh doanh không thuộc đối tượng đóng BHTN; (5) Toàn bộ do chủ hộ tự đóng: Không có phần đóng của người sử dụng lao động riêng vì chủ hộ vừa là người lao động vừa là người sử dụng lao động; (6) Phương thức đóng linh hoạt: Hàng tháng, hàng quý, 6 tháng hoặc 12 tháng một lần, chậm nhất vào ngày cuối của kỳ đóng. Đây là thay đổi lớn từ năm 2026 mà chủ hộ kinh doanh cần nắm rõ.

Hộ kinh doanh nhập khẩu với tư cách người sử dụng lao động phải đóng BHXH cho nhân viên theo tỷ lệ sau năm 2026: (1) BHXH bắt buộc: Hộ kinh doanh đóng 17,5% (hưu trí tử tuất 14% + ốm đau thai sản 3% + TNLĐ BNN 0,5%), người lao động đóng 10,5%; (2) BHYT: Hộ kinh doanh đóng 3%, người lao động đóng 1,5%; (3) BHTN: Hộ kinh doanh đóng 1%, người lao động đóng 1%; (4) Tổng hộ kinh doanh đóng: Khoảng 21,5% trên quỹ lương BHXH; (5) Mức lương đóng BHXH tối thiểu 2026: Không thấp hơn lương tối thiểu vùng tại địa bàn đóng trụ sở: Vùng I: 5,31 triệu; Vùng II: 4,73 triệu; Vùng III: 4,14 triệu; Vùng IV: 3,7 triệu đồng/tháng; (6) Nộp vào: Cơ quan BHXH cấp huyện/quận nơi hộ đặt địa chỉ kinh doanh.

Vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH bị xử phạt theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP và quy định sửa đổi bổ sung: (1) Đóng chậm: Phải nộp tiền lãi chậm đóng bằng 2 lần lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân/năm tính trên số tiền chậm đóng và số tháng chậm; (2) Phạt vi phạm hành chính: Phạt tiền từ 12–15% tổng số tiền BHXH phải đóng tại thời điểm lập biên bản vi phạm nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng (đối với cá nhân); (3) Không đóng BHXH cho người lao động: Phạt từ 18–20% tổng số tiền phải đóng + buộc trả đủ tiền bảo hiểm + chịu toàn bộ tiền chế độ nhân viên bị thiệt hại; (4) Công khai thông tin: Doanh nghiệp, hộ kinh doanh nợ BHXH có thể bị công khai tên trên phương tiện truyền thông; (5) Ưu tiên thanh toán dứt điểm nợ BHXH trước khi nộp hồ sơ xin vay vốn, đấu thầu.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 188/2025/NĐ-CP: (1) Bắt buộc từ 1/1/2026: Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp kê khai phải tham gia BHXH bắt buộc (điểm m khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024); (2) Chủ hộ nộp thuế khoán cũ hoặc doanh thu ≤500 triệu: Chưa bắt buộc, tham gia từ 01/7/2029; (3) Mức đóng: 29,5% tiền lương làm căn cứ đóng (gồm 25% BHXH + 4,5% BHYT + không phải đóng BHTN với tư cách chủ hộ); (4) Mức đóng tối thiểu: Khoảng 690.300 đồng/tháng (tính theo lương tối thiểu vùng IV năm 2026: 3,7 triệu × 29,5%/2 theo một số tính toán); chính thức căn cứ lương tự khai; (5) Đóng trực tiếp: Cho cơ quan BHXH cấp huyện, có thể đóng tháng, quý hoặc 6 tháng.

Theo quy định Luật BHXH và hướng dẫn của BHXH Việt Nam: (1) Thời hạn đăng ký: Trong vòng 30 ngày kể từ ngày hộ kinh doanh bắt đầu hoạt động và có người lao động làm việc theo hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên; (2) Hồ sơ đăng ký lần đầu: Tờ khai tham gia BHXH, BHYT (Mẫu TK3-TS); danh sách lao động tham gia (D02-LT); bản sao GCNĐKKD; bản sao HĐLĐ của người lao động; (3) Nộp tại: Cơ quan BHXH huyện/quận hoặc qua Cổng dịch vụ công trực tuyến (dichvucong.baohiemxahoi.gov.vn); (4) Sổ BHXH cho lao động mới: Được cấp trong vòng 5 ngày làm việc sau khi đăng ký; (5) Chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai đồng thời đăng ký BHXH bắt buộc cho bản thân trong cùng thời điểm đăng ký cho lao động. IAM hỗ trợ tư vấn thủ tục đăng ký BHXH lần đầu cho hộ kinh doanh.

Tờ khai hải quan điện tử hiện nộp qua 2 hệ thống chính: (1) Hệ thống VNACCS/VCIS: Hệ thống cũ vẫn đang vận hành song song; đăng ký tài khoản tại vnaccs.customs.gov.vn; yêu cầu chữ ký số và phần mềm khai báo; (2) Hệ thống VUCNET: Hệ thống mới nâng cấp, được khuyến khích sử dụng; giao diện web, không cần cài phần mềm khai báo riêng; (3) Điều kiện đăng ký: Có MST; có chữ ký số (USB Token hoặc chữ ký số từ xa HSM); (4) Quy trình đăng ký: Truy cập cổng hải quan → tạo tài khoản → xác thực MST với cơ quan thuế → đăng ký chứng thư số → bắt đầu khai báo; (5) Hỗ trợ kỹ thuật: Tổng cục Hải quan có đường dây hỗ trợ 1900 4566; IAM hỗ trợ đăng ký và cài đặt chữ ký số cho khai báo hải quan điện tử.

Theo quy định mới tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP: (1) Đối tượng bắt buộc: Hộ kinh doanh có doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm phải lập bảng kê hàng tồn kho; (2) Thời điểm lập: Chậm nhất ngày 20/4/2026 cho bảng kê đầu tiên (tính đến 31/3/2026); sau đó lập định kỳ theo kỳ kê khai; (3) Nội dung bảng kê: Danh mục hàng hóa tồn kho, số lượng, đơn giá, tổng giá trị từng mặt hàng; (4) Mục đích: Cơ quan thuế đối chiếu hàng hóa nhập – bán – tồn để xác minh doanh thu; (5) Hình thức nộp: Nộp qua Cổng dịch vụ công hoặc trực tiếp tại Chi cục Thuế; (6) Lưu ý: Bảng kê hàng tồn kho phải khớp với sổ sách kế toán và dữ liệu hóa đơn điện tử. IAM hỗ trợ phần mềm quản lý kho tích hợp hóa đơn điện tử cho hộ kinh doanh nhập khẩu.

Theo Thông tư 18/2026/TT-BTC, hộ kinh doanh nhập khẩu kê khai thuế TNCN như sau: (1) Tờ khai trong năm: Sử dụng Mẫu số 01/CNKD – khai cả thuế GTGT và thuế TNCN đồng thời trên cùng một mẫu; (2) Tờ khai quyết toán cuối năm: Sử dụng Mẫu số 02/CNKD-TNCN-QTT – nộp chậm nhất 31/3 năm sau; (3) Nơi nộp: Qua Cổng dịch vụ thuế điện tử tại thuedientu.gdt.gov.vn; hoặc trực tiếp tại Chi cục Thuế quản lý; (4) Kỳ khai: Tháng hoặc quý tùy thuộc vào nhóm doanh thu (xem câu hỏi về 4 nhóm hộ kinh doanh); (5) Chú ý: Hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp tỷ lệ không phải quyết toán thuế TNCN cuối năm; chỉ quyết toán nếu nộp theo phương pháp thu nhập tính thuế. IAM hỗ trợ cài đặt chữ ký số để nộp tờ khai điện tử.

Từ 1/1/2026, theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, hộ và cá nhân kinh doanh được chia thành 4 nhóm: (1) Nhóm 1 – Doanh thu ≤ 500 triệu đồng/năm: Không phải nộp thuế GTGT, không phải nộp thuế TNCN; chỉ cần thông báo doanh thu; (2) Nhóm 2 – Doanh thu >500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm: Nộp thuế GTGT và TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu hoặc phương pháp thu nhập tính thuế; kê khai theo quý; (3) Nhóm 3 – Doanh thu >3 tỷ đến 50 tỷ đồng/năm: Tương tự nhóm 2 nhưng có thể áp dụng phương pháp khấu trừ; (4) Nhóm 4 – Doanh thu >50 tỷ đồng/năm: Kê khai thuế theo tháng bằng Mẫu 01/CNKD; lập bảng kê hàng tồn kho; thông báo tài khoản ngân hàng. Hộ kinh doanh nhập khẩu cần xác định đúng nhóm để áp dụng đúng phương pháp và thời hạn kê khai.

Theo Thông tư 18/2026/TT-BTC: (1) Hạn chót: Chậm nhất ngày 20/4/2026, hộ kinh doanh thuộc đối tượng phải thông báo số tài khoản ngân hàng và/hoặc số hiệu ví điện tử dùng để nhận tiền kinh doanh với cơ quan thuế; (2) Đối tượng: Hộ kinh doanh đang hoạt động thuộc đối tượng quy định tại điểm b khoản 4 Điều 17 Nghị định 68/2026/NĐ-CP (hộ có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm nộp thuế theo phương pháp kê khai); (3) Cách thực hiện: Nộp Mẫu số 01/BK-STK qua Cổng dịch vụ thuế điện tử (thuedientu.gdt.gov.vn) hoặc trực tiếp tại Chi cục Thuế; (4) Mục đích: Cơ quan thuế giám sát dòng tiền thực thu của hộ kinh doanh theo chính sách minh bạch doanh thu; (5) Hậu quả nếu không thực hiện: Bị nhắc nhở, xử phạt hành chính và tăng nguy cơ bị ấn định doanh thu.