Câu Hỏi Thường Gặp

Theo điểm a khoản 4 Điều 32 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tổng tỷ lệ 29,5% bao gồm: (1) Quỹ ốm đau và thai sản: 3% tiền lương làm căn cứ đóng; (2) Quỹ hưu trí và tử tuất: 22% tiền lương làm căn cứ đóng; (3) Bảo hiểm y tế (BHYT): 4,5% tiền lương làm căn cứ đóng (đóng vào quỹ BHYT theo Luật BHYT); (4) Không đóng BHTN (bảo hiểm thất nghiệp): Chủ hộ kinh doanh không thuộc đối tượng đóng BHTN; (5) Toàn bộ do chủ hộ tự đóng: Không có phần đóng của người sử dụng lao động riêng vì chủ hộ vừa là người lao động vừa là người sử dụng lao động; (6) Phương thức đóng linh hoạt: Hàng tháng, hàng quý, 6 tháng hoặc 12 tháng một lần, chậm nhất vào ngày cuối của kỳ đóng. Đây là thay đổi lớn từ năm 2026 mà chủ hộ kinh doanh cần nắm rõ.

Hộ kinh doanh nhập khẩu với tư cách người sử dụng lao động phải đóng BHXH cho nhân viên theo tỷ lệ sau năm 2026: (1) BHXH bắt buộc: Hộ kinh doanh đóng 17,5% (hưu trí tử tuất 14% + ốm đau thai sản 3% + TNLĐ BNN 0,5%), người lao động đóng 10,5%; (2) BHYT: Hộ kinh doanh đóng 3%, người lao động đóng 1,5%; (3) BHTN: Hộ kinh doanh đóng 1%, người lao động đóng 1%; (4) Tổng hộ kinh doanh đóng: Khoảng 21,5% trên quỹ lương BHXH; (5) Mức lương đóng BHXH tối thiểu 2026: Không thấp hơn lương tối thiểu vùng tại địa bàn đóng trụ sở: Vùng I: 5,31 triệu; Vùng II: 4,73 triệu; Vùng III: 4,14 triệu; Vùng IV: 3,7 triệu đồng/tháng; (6) Nộp vào: Cơ quan BHXH cấp huyện/quận nơi hộ đặt địa chỉ kinh doanh.

Để xuất hóa đơn điện tử GTGT khi bán hàng nhập khẩu, hộ kinh doanh cần: (1) Đăng ký phương pháp kê khai thuế khấu trừ: Hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên (hoặc tự nguyện đăng ký) mới được dùng hóa đơn GTGT thay vì hóa đơn bán hàng thông thường; (2) Đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử: Bắt buộc theo Thông tư 78/2021/TT-BTC; đăng ký qua cơ quan thuế, chọn nhà cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử; (3) Có chữ ký số: Hóa đơn điện tử phải ký bằng chữ ký số của hộ kinh doanh; (4) Xuất hóa đơn: Khi bán hàng, xuất hóa đơn điện tử theo đúng thuế suất áp dụng cho mặt hàng; (5) Hộ kinh doanh kê khai thuế theo phương pháp tỷ lệ chỉ được dùng hóa đơn bán hàng (không có dòng thuế GTGT riêng). IAM INVOICE cung cấp hóa đơn điện tử hợp lệ, tích hợp với quy trình bán hàng nhập khẩu.

Incoterms (International Commercial Terms) là tập quy tắc quốc tế quy định phân chia trách nhiệm, chi phí và rủi ro giữa người mua và người bán trong giao dịch hàng hóa quốc tế. Đối với hộ kinh doanh nhập khẩu: (1) CIF (Cost, Insurance, Freight): Người bán chịu trách nhiệm đến cảng đến Việt Nam, bao gồm cả bảo hiểm; hộ kinh doanh chỉ lo từ cảng trở vào – an toàn, dễ kiểm soát, phổ biến nhất; (2) FOB (Free On Board): Trách nhiệm chuyển giao khi hàng lên tàu tại cảng xuất; hộ kinh doanh tự thuê tàu và mua bảo hiểm – rẻ hơn nhưng cần kinh nghiệm; (3) DAP/DDP: Người bán giao tận nơi/giao đã nộp thuế – an toàn nhất nhưng giá thường cao hơn; (4) Khuyến nghị cho hộ kinh doanh mới: Dùng CIF để đơn giản hóa, sau khi có kinh nghiệm chuyển sang FOB để tối ưu chi phí vận chuyển.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 188/2025/NĐ-CP: (1) Bắt buộc từ 1/1/2026: Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp kê khai phải tham gia BHXH bắt buộc (điểm m khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024); (2) Chủ hộ nộp thuế khoán cũ hoặc doanh thu ≤500 triệu: Chưa bắt buộc, tham gia từ 01/7/2029; (3) Mức đóng: 29,5% tiền lương làm căn cứ đóng (gồm 25% BHXH + 4,5% BHYT + không phải đóng BHTN với tư cách chủ hộ); (4) Mức đóng tối thiểu: Khoảng 690.300 đồng/tháng (tính theo lương tối thiểu vùng IV năm 2026: 3,7 triệu × 29,5%/2 theo một số tính toán); chính thức căn cứ lương tự khai; (5) Đóng trực tiếp: Cho cơ quan BHXH cấp huyện, có thể đóng tháng, quý hoặc 6 tháng.

Để hưởng ưu đãi thuế theo Hiệp định EVFTA khi nhập khẩu từ EU: (1) Chứng từ xuất xứ hợp lệ: Chứng nhận xuất xứ EUR.1 (do cơ quan có thẩm quyền EU cấp) hoặc tự chứng nhận xuất xứ REX (do nhà xuất khẩu đăng ký REX tự khai); (2) Quy tắc xuất xứ: Hàng hóa phải đáp ứng quy tắc xuất xứ đặc thù theo danh mục EVFTA (thường yêu cầu CTH hoặc RVC 50%); (3) Hiệu lực chứng từ: EUR.1 có hiệu lực 4 tháng; tự chứng nhận REX có hiệu lực 12 tháng; (4) Nộp chứng từ xuất xứ: Nộp kèm tờ khai hải quan khi nhập; (5) Truy nộp: Nếu sau này phát hiện chứng từ xuất xứ không hợp lệ sẽ bị truy thu thuế phần chênh lệch + phạt. Khuyến nghị: Yêu cầu nhà cung cấp EU cung cấp EUR.1 gốc hoặc xác nhận đăng ký REX trước khi nhập hàng.

Thuế nhà thầu nước ngoài (FCT) áp dụng khi hộ kinh doanh tại Việt Nam trả tiền cho tổ chức nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam: (1) Dịch vụ logistics quốc tế: Cước vận chuyển quốc tế thường được miễn thuế nhà thầu tại Việt Nam nếu dịch vụ thực hiện ngoài lãnh thổ (hợp đồng CIF hoặc CFR – phí vận chuyển do người bán thu); (2) Phí môi giới, đại lý nước ngoài: Chịu thuế nhà thầu; (3) Tỷ lệ thuế nhà thầu: Thuế GTGT 5% + Thuế TNCN/TNDN 5% (phụ thuộc loại dịch vụ); (4) Bên khấu trừ và nộp thay: Hộ kinh doanh Việt Nam phải khấu trừ và nộp thay thuế nhà thầu khi thanh toán tiền cho bên nước ngoài; (5) Hạn nộp: Trong vòng 10 ngày kể từ ngày khấu trừ. Lưu ý kỹ các điều khoản hợp đồng về giá CIF hay FOB để xác định nghĩa vụ thuế nhà thầu đúng.

Lệ phí môn bài cho hộ kinh doanh nhập khẩu theo Nghị định 139/2016/NĐ-CP: (1) Mức nộp dựa vào doanh thu: Doanh thu >500 triệu/năm: 1 triệu đồng/năm; doanh thu từ 300–500 triệu/năm: 500.000 đồng/năm; doanh thu từ 100–300 triệu/năm: 300.000 đồng/năm; (2) Hạn nộp: Trước 30/1 hàng năm (nộp năm 2026 trước 30/1/2026 – nếu chưa nộp cần nộp ngay); hộ mới thành lập: Nộp trong vòng 30 ngày từ ngày đăng ký kinh doanh; (3) Miễn lệ phí môn bài năm đầu: Hộ kinh doanh mới thành lập trong năm 2026 được miễn lệ phí môn bài của năm 2026; (4) Khai và nộp qua: Cổng dịch vụ thuế điện tử hoặc Chi cục Thuế; (5) Phạt chậm nộp: Theo quy định chung về xử phạt vi phạm hành chính thuế.

Hộ kinh doanh được hoàn thuế nhập khẩu trong các trường hợp sau theo Điều 33 Luật Thuế XK, NK: (1) Hàng đã nộp thuế nhưng phải tái xuất: Do hàng không đúng đặc tả, kém chất lượng, không đúng hợp đồng; nộp hồ sơ hoàn thuế sau khi hàng thực xuất khỏi Việt Nam; (2) Hàng tạm nhập tái xuất: Hoàn thuế sau khi có xác nhận tái xuất; (3) Hàng bị tiêu hủy: Tiêu hủy hàng kém chất lượng, hàng hết hạn dưới sự giám sát của hải quan; được hoàn thuế tương ứng; (4) Hồ sơ hoàn thuế: Công văn đề nghị hoàn thuế; tờ khai nhập khẩu gốc; chứng từ nộp thuế; tờ khai tái xuất hoặc biên bản tiêu hủy có xác nhận của hải quan; (5) Thời gian xử lý: 15–40 ngày làm việc tùy trường hợp; nộp tại Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục nhập khẩu.

Một hợp đồng ngoại thương chuẩn và an toàn cho hộ kinh doanh nhập khẩu cần có: (1) Mô tả hàng hóa chi tiết: Tên, mã HS, đặc tả kỹ thuật, chất lượng, xuất xứ; (2) Giá cả và điều kiện thương mại (Incoterms 2020): Ưu tiên điều kiện CIF hoặc DAP để bên mua kiểm soát được sau khi hàng về cảng; (3) Phương thức thanh toán: T/T trả sau (30 ngày sau khi nhận vận đơn) hoặc L/C at sight; tránh thanh toán 100% trước khi hàng được giao; (4) Điều khoản kiểm tra chất lượng: Kiểm tra tại cảng đến, quyền từ chối hàng không đúng chất lượng; (5) Điều khoản C/O: Yêu cầu người bán cung cấp C/O đúng form; (6) Điều khoản phạt vi phạm: Mức phạt khi giao hàng trễ, kém chất lượng; (7) Luật áp dụng và trọng tài: Quy định luật áp dụng và cơ quan giải quyết tranh chấp. IAM hỗ trợ tư vấn pháp lý hợp đồng ngoại thương.