Câu Hỏi Thường Gặp

Hộ kinh doanh có thuê lao động và ký hợp đồng lao động thuộc đối tượng phải đóng kinh phí công đoàn theo Điều 30 Luật Công đoàn 2024 và Nghị định 105/2026/NĐ-CP. Mức đóng là 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của những người lao động đang làm việc. Hộ kinh doanh không có lao động làm công hưởng lương (chỉ có chủ hộ) thì không phát sinh nghĩa vụ kinh phí công đoàn này. Lưu ý: từ năm 2026, chủ hộ kinh doanh có thể tham gia BHXH tự nguyện theo quy định mới.

Theo quy định hiện hành được bổ sung trong Luật BHXH 2024, chủ hộ kinh doanh không thuộc diện BHXH bắt buộc mà thuộc diện BHXH tự nguyện. Từ năm 2026, chủ hộ kinh doanh có thể đăng ký tham gia BHXH tự nguyện để hưởng chế độ hưu trí và tử tuất. Mức đóng tự nguyện thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn, cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu. Đây là lựa chọn đáng cân nhắc để đảm bảo an sinh về hưu. Ngoài ra, chủ hộ nên tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình để được hưởng quyền lợi khám chữa bệnh.

Theo quy định tại Nghị định 105/2026/NĐ-CP, hồ sơ đề nghị miễn, giảm hoặc tạm dừng đóng kinh phí công đoàn được gửi đến Liên đoàn Lao động cấp tỉnh hoặc công đoàn cấp trên trực tiếp quản lý đơn vị để xét duyệt theo phân cấp thẩm quyền. Hồ sơ cần bao gồm: đơn đề nghị; tài liệu chứng minh khó khăn (quyết định cắt giảm lao động, biên bản thiệt hại, quyết định tạm dừng kinh doanh...); danh sách lao động bị cắt giảm. Hàng năm, danh sách doanh nghiệp được miễn, giảm, tạm dừng được công khai trên cổng thông tin của Tổng Liên đoàn Lao động.

Theo Điều 6 Nghị định 105/2026/NĐ-CP kết hợp với quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực lao động, doanh nghiệp chậm đóng kinh phí công đoàn bị tính lãi theo mức lãi suất chậm nộp; doanh nghiệp không đóng (quá 60 ngày sau hạn) bị xử phạt tiền và bị kiến nghị truy thu toàn bộ số tiền chưa đóng cộng lãi. Ngoài ra, hành vi không đóng kinh phí công đoàn còn có thể bị công khai danh sách vi phạm. IAM hỗ trợ doanh nghiệp tra soát lịch sử đóng và cảnh báo hạn nộp để tránh rủi ro phạt.

Theo khoản 2 Điều 4 Nghị định 105/2026/NĐ-CP, mức đóng kinh phí công đoàn của doanh nghiệp, hộ kinh doanh là 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động. Quỹ tiền lương này là tổng tiền lương của những người lao động thuộc đối tượng phải đóng BHXH bắt buộc. Lưu ý: mức 2% này không thay đổi so với quy định cũ, nhưng các quy định về phương thức, thời hạn và xử lý vi phạm đã được cập nhật rõ ràng hơn.

Kinh phí công đoàn (2% quỹ lương BHXH) do người sử dụng lao động (doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cơ quan...) đóng, đây là nghĩa vụ bắt buộc dù có hay không có tổ chức công đoàn. Đoàn phí công đoàn (1% hoặc 0,5% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, tùy loại) do đoàn viên công đoàn tự nguyện đóng – doanh nghiệp chỉ thu hộ và chuyển cho công đoàn. Doanh nghiệp không có đoàn viên vẫn phải đóng kinh phí công đoàn 2%, không được miễn.

Theo khoản 2 Điều 4 Nghị định 105/2026/NĐ-CP, thời hạn đóng kinh phí công đoàn được quy định rõ như sau: Đối với doanh nghiệp đóng theo tháng: chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo. Đối với doanh nghiệp nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp đóng theo 3 tháng một lần: chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đó. Đây là điểm mới so với Nghị định 191/2013/NĐ-CP vốn chưa quy định cụ thể thời hạn chậm nhất.

Có. Theo Nghị định 105/2026/NĐ-CP, các tổ chức, doanh nghiệp thuộc lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp có đặc thù trả lương theo chu kỳ sản xuất, kinh doanh được phép linh hoạt lựa chọn đóng kinh phí công đoàn theo tháng hoặc 3 tháng một lần. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải đăng ký phương thức đóng với cơ quan công đoàn và thực hiện nhất quán trong cả năm. Thời hạn nộp khi đóng 3 tháng một lần là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đó.

Đây là điểm mới quan trọng của Điều 6 Nghị định 105/2026/NĐ-CP. Cụ thể: Chậm đóng là trường hợp chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ sau thời hạn quy định nhưng chưa đến 60 ngày. Không đóng là trường hợp chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ quá 60 ngày kể từ ngày hết hạn. Sự phân biệt này làm căn cứ xử phạt hành chính khác nhau: không đóng bị xử lý nặng hơn chậm đóng. Doanh nghiệp cần theo dõi sát thời hạn để tránh bị xếp vào nhóm 'không đóng'.

Có, theo Điều 13 Nghị định 105/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp được xem xét tạm dừng đóng kinh phí công đoàn tối đa 12 tháng nếu gặp khó khăn phải tạm dừng sản xuất kinh doanh do: thay đổi cơ cấu, công nghệ; khủng hoảng hoặc suy thoái kinh tế; thực hiện chính sách tái cơ cấu của Nhà nước; thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, mất mùa. Hết thời hạn tạm dừng, doanh nghiệp phải tiếp tục đóng và đóng bù toàn bộ số tiền tạm dừng, chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng tiếp theo tháng kết thúc tạm dừng.