Câu Hỏi Thường Gặp

Theo Điều 7 và các điều liên quan của Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, chuyển nhượng chứng khoán (cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ) vẫn áp dụng mức thuế suất 0,1% trên giá trị từng lần chuyển nhượng (không phân biệt lãi hay lỗ). Điểm mới: Luật 109/2025/QH15 phân loại chuyển nhượng cổ phần trong công ty cổ phần (kể cả chưa niêm yết) đều là chuyển nhượng chứng khoán, áp dụng thuế suất 0,1% thống nhất. Đây là điểm rõ ràng hơn so với trước. Bên mua hoặc sàn giao dịch thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay. Cá nhân cũng có thể tự kê khai nếu giao dịch ngoài sàn. Nghị định hướng dẫn chi tiết đang được Bộ Tài chính xây dựng.

Theo Luật Thuế TNCN 2025, thu nhập từ chuyển nhượng phần vốn trong tổ chức kinh tế (công ty TNHH, doanh nghiệp tư nhân, hợp danh...) chịu thuế TNCN với thuế suất 20% trên thu nhập (phần lợi nhuận) từ chuyển nhượng, tức là: Thuế = (Giá chuyển nhượng – Giá vốn – Chi phí liên quan) × 20%. Đây khác với chuyển nhượng cổ phần trong công ty cổ phần (được coi là chứng khoán, chịu 0,1% trên giá chuyển nhượng). Khi chuyển nhượng vốn, bên chuyển nhượng phải tự kê khai và nộp thuế TNCN trực tiếp với cơ quan thuế, không phụ thuộc vào bên nhận chuyển nhượng. Doanh nghiệp nên tư vấn kế toán trước khi thực hiện giao dịch để chuẩn bị đủ hồ sơ chứng minh giá vốn và chi phí.

Theo Luật Thuế TNCN 2025: Lãi tiền gửi ngân hàng (tiết kiệm, tài khoản thanh toán) và lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ: tiếp tục được miễn thuế TNCN; Thu nhập từ trái phiếu Chính phủ: miễn thuế TNCN; Thu nhập từ trái phiếu doanh nghiệp: chịu thuế TNCN 5% trên lãi nhận được (đây là thu nhập từ đầu tư vốn); Cổ tức nhận bằng tiền mặt: chịu thuế TNCN 5%. Lưu ý: cá nhân nhận lãi từ trái phiếu doanh nghiệp thường được tổ chức phát hành (hoặc tổ chức lưu ký) khấu trừ 5% trước khi chi trả. Doanh nghiệp phát hành trái phiếu cần thực hiện đúng nghĩa vụ khấu trừ và kê khai thuế TNCN cho trái chủ cá nhân.

Theo quy định về xử phạt hành chính thuế, doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN sẽ bị xử phạt như sau: Khai sai, khấu trừ thiếu thuế TNCN dẫn đến thiếu thuế: phạt 20% số thuế khai thiếu cộng tiền chậm nộp 0,03%/ngày; Không khấu trừ thuế TNCN khi chi trả thu nhập (bỏ sót toàn bộ): phạt từ 1 đến 3 lần số thuế phải khấu trừ trong trường hợp có dấu hiệu trốn thuế; Nộp tờ khai trễ hạn: phạt từ 2 triệu đến 25 triệu đồng tùy mức độ. Với quy định từ 1/7/2026, dữ liệu hóa đơn điện tử và bảng lương điện tử giúp cơ quan thuế đối chiếu tự động – sai sót sẽ bị phát hiện nhanh hơn. Doanh nghiệp nên ưu tiên cập nhật phần mềm lương để tính thuế TNCN chính xác ngay từ đầu.

Từ kỳ tính thuế năm 2026, thuế TNCN từ cổ tức nhận bằng tiền mặt (tiền mặt hoặc chuyển khoản) vẫn áp dụng mức thuế suất 5% trên tổng cổ tức nhận được. Đây là thu nhập từ đầu tư vốn. Đơn vị trả cổ tức có trách nhiệm khấu trừ 5% và nộp thay cho cá nhân. Lưu ý các trường hợp đặc biệt: Cổ tức nhận bằng cổ phiếu: chưa phải nộp thuế khi nhận, chỉ chịu thuế khi bán cổ phiếu đó; Lãi tiền gửi ngân hàng: theo quy định hiện hành, miễn thuế TNCN; Thu nhập từ trái phiếu chính phủ: miễn thuế TNCN. Doanh nghiệp trả cổ tức phải lập danh sách cổ đông, số cổ tức trả và thuế đã khấu trừ để kê khai với cơ quan thuế.

Có. Theo Khoản 2 Điều 29 Luật Thuế TNCN 2025, các quy định về tiền lương, tiền công áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026, tức từ ngày 01/01/2026. Doanh nghiệp phải đồng thời áp dụng cả ba thay đổi quan trọng ngay từ tháng 1/2026: (1) Biểu thuế lũy tiến 5 bậc mới; (2) Mức giảm trừ gia cảnh mới (15,5 triệu/tháng cho bản thân, 6,2 triệu/tháng cho mỗi người phụ thuộc); (3) Miễn thuế toàn bộ tiền làm thêm giờ và ca đêm. Nếu doanh nghiệp vẫn khấu trừ thuế TNCN theo biểu thuế cũ từ tháng 1/2026 thì sẽ khấu trừ thừa so với quy định, dẫn đến sai sót trong quyết toán thuế cuối năm. IAM hỗ trợ cập nhật phần mềm kế toán và tính lương theo đúng biểu thuế mới.

Từ năm 2026, người lao động không có người phụ thuộc phải có thu nhập tổng từ tiền lương trên khoảng 17,3 triệu đồng/tháng mới bắt đầu phát sinh thuế TNCN (sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc 10,5% và giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu). Cụ thể hơn: nếu có 1 người phụ thuộc, ngưỡng tăng lên khoảng 24,2 triệu đồng/tháng; nếu có 2 người phụ thuộc, ngưỡng khoảng 31 triệu đồng/tháng. Đây là mức tăng đáng kể so với trước (chỉ ~12,5 triệu/tháng nếu không có người phụ thuộc), giúp hàng triệu lao động thu nhập trung bình thoát khỏi diện nộp thuế TNCN.

Công thức cơ bản: Thuế TNCN = Thu nhập tính thuế × Thuế suất lũy tiến. Trong đó Thu nhập tính thuế = Tổng lương – Bảo hiểm bắt buộc (10,5%) – Giảm trừ gia cảnh – Các khoản giảm trừ khác. Ví dụ: Nhân viên lương Gross 50 triệu/tháng, vùng I, không có người phụ thuộc: BHXH-YT-TN = 50 × 10,5% = 5,25 triệu → Thu nhập chịu thuế = 50 – 5,25 – 15,5 = 29,25 triệu → Thuế = (10 × 5%) + (19,25 × 10%) = 0,5 + 1,925 = 2.425.000 đồng/tháng. So với biểu cũ 7 bậc, người lao động này tiết kiệm được khoảng 500.000 đồng/tháng nhờ biểu thuế mới.

Khi nhân viên nghỉ việc giữa năm, doanh nghiệp cũ không bắt buộc phải quyết toán thuế TNCN thay trừ khi nhân viên ủy quyền cụ thể. Quy trình xử lý chuẩn: (1) Doanh nghiệp cũ cấp chứng từ khấu trừ thuế TNCN điện tử cho nhân viên khi họ nghỉ việc; (2) Nhân viên tự quyết toán thuế TNCN cuối năm tại cơ quan thuế hoặc ủy quyền cho doanh nghiệp mới (nếu vẫn làm việc); (3) Nếu nhân viên ủy quyền cho doanh nghiệp mới: doanh nghiệp mới thu lại chứng từ khấu trừ từ doanh nghiệp cũ và tổng hợp cả hai nguồn thu nhập để quyết toán. Nếu doanh nghiệp cũ đã chấm dứt hoạt động, cơ quan thuế sẽ căn cứ cơ sở dữ liệu ngành thuế để xử lý quyết toán cho nhân viên.

Theo Luật Thuế TNCN 2025, cá nhân cư trú là người có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt; hoặc có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam (đăng ký hộ khẩu thường trú hoặc nhà thuê có hợp đồng từ 183 ngày). Cá nhân không cư trú là người không đáp ứng điều kiện trên. Cá nhân cư trú: chịu thuế theo biểu thuế lũy tiến 5 bậc, được áp dụng giảm trừ gia cảnh. Cá nhân không cư trú: chịu thuế suất 20% cố định trên tổng thu nhập từ lương phát sinh tại Việt Nam, không được giảm trừ gia cảnh. Doanh nghiệp phải xác định đúng tư cách cư trú để áp đúng nghĩa vụ thuế ngay từ đầu năm.