Câu Hỏi Thường Gặp

Dự án xây dựng sử dụng vốn ODA được hưởng ưu đãi thuế đặc biệt theo Nghị định 114/2021/NĐ-CP về quản lý ODA: (1) Miễn thuế nhập khẩu: Hàng hóa, thiết bị, vật tư nhập khẩu trực tiếp phục vụ dự án ODA được miễn thuế nhập khẩu; (2) Miễn thuế GTGT nhập khẩu: Hàng hóa nhập khẩu cho dự án ODA không vay lại; (3) Hoàn thuế GTGT trong nước: Nhà thầu thi công dự án ODA được hoàn thuế GTGT đầu vào đã nộp; (4) Không chịu thuế TNDN: Thu nhập từ thực hiện dự án ODA của nhà thầu trong nhiều trường hợp; (5) Thủ tục hoàn thuế: Nộp hồ sơ tại Chi cục Thuế kèm chứng từ chứng minh dự án ODA; (6) Lưu ý: Chỉ nhà thầu trực tiếp được chủ dự án ODA chỉ định/lựa chọn mới hưởng ưu đãi; nhà thầu phụ thông thường không hưởng trực tiếp. IAM tư vấn quy trình hoàn thuế cho dự án ODA.

Theo Thông tư 78/2021/TT-BTC và các quy định về hóa đơn điện tử: (1) Phần mềm kế toán: Không bắt buộc đăng ký phần mềm kế toán với cơ quan thuế; doanh nghiệp tự do lựa chọn phần mềm phù hợp; (2) Phần mềm hóa đơn điện tử: Phải đăng ký phát hành hóa đơn điện tử với cơ quan thuế và được chấp thuận mã hóa đơn hoặc kết nối truyền dữ liệu hóa đơn cho cơ quan thuế; (3) Kết nối API: Phần mềm hóa đơn phải kết nối được với hệ thống cơ quan thuế để truyền dữ liệu thời gian thực hoặc theo batch; (4) Lưu ý: Không dùng phần mềm hóa đơn điện tử chưa được cơ quan thuế chấp thuận – hóa đơn xuất ra sẽ không hợp lệ; (5) Kiểm tra phần mềm đang dùng đã được Tổng cục Thuế xác nhận trên danh sách chính thức chưa. IAM INVOICE đã đăng ký và được Tổng cục Thuế chấp thuận, đảm bảo hóa đơn điện tử hợp lệ 100%.

Khi bị thanh tra thuế đột xuất, doanh nghiệp xây dựng cần chuẩn bị: (1) Hồ sơ thuế: Tất cả tờ khai thuế (GTGT, TNDN, TNCN, môn bài) 3–5 năm gần nhất; biên lai nộp thuế; (2) Hóa đơn chứng từ: Hóa đơn đầu vào (mua vật liệu, dịch vụ, thuê thiết bị); hóa đơn đầu ra (cung cấp dịch vụ xây dựng); bảng kê tổng hợp theo kỳ; (3) Hợp đồng kinh tế: Hợp đồng xây dựng, hợp đồng nhà thầu phụ, hợp đồng thuê thiết bị; (4) Chứng từ thanh toán: Sao kê ngân hàng, ủy nhiệm chi đối chiếu với hóa đơn; (5) Sổ sách kế toán: Sổ nhật ký chung, sổ cái, bảng tổng hợp chi phí công trình; (6) Hồ sơ lao động: Bảng lương, bảng trích BHXH, chứng từ khấu trừ TNCN; (7) Quyền của doanh nghiệp: Được yêu cầu xem quyết định thanh tra; không phải cung cấp thông tin ngoài phạm vi thanh tra. IAM hỗ trợ sắp xếp hồ sơ kế toán và hóa đơn điện tử sẵn sàng cho thanh tra.

Khi ký hợp đồng thi công với hộ gia đình hoặc cá nhân (không phải doanh nghiệp), doanh nghiệp xây dựng cần lưu ý: (1) Bên hộ gia đình, cá nhân không xuất hóa đơn GTGT: Thanh toán tiền xây dựng cho họ không có hóa đơn GTGT để khấu trừ; (2) Thay thế bằng bảng kê: Doanh nghiệp lập bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn (Mẫu 01/TNDN) để tính vào chi phí được trừ; tuy nhiên chi phí từ bảng kê không được khấu trừ VAT; (3) Khấu trừ TNCN: Nếu trả từ 2 triệu đồng/lần cho cá nhân làm thầu phụ, phải khấu trừ 10% TNCN và nộp cho cơ quan thuế; (4) Hạn mức được trừ chi phí bảng kê: Không được vượt quá 30% tổng chi phí được trừ (áp dụng Thông tư 96/2015/TT-BTC); (5) Ưu tiên ký hợp đồng với nhà thầu phụ là doanh nghiệp có hóa đơn GTGT để tối ưu thuế. IAM hỗ trợ hướng dẫn lập bảng kê chi phí không có hóa đơn đúng quy định.

Checklist công việc kế toán thuế tháng 5/2026 cho doanh nghiệp xây dựng: (1) Trước 20/5: Nộp tờ khai và tiền thuế GTGT tháng 4/2026 (nếu kê khai theo tháng); nộp tờ khai thuế TNCN tháng 4/2026; (2) Trước 31/5: Nộp tiền BHXH, BHYT, BHTN tháng 5/2026; cập nhật bảng kê đóng BHXH tháng 5; (3) Trong tháng 5: Lập bảng lương tháng 5 và tính khấu trừ TNCN; xuất hóa đơn điện tử cho phần nghiệm thu công trình đã hoàn thành; đối chiếu công nợ với nhà thầu phụ và nhà cung cấp; (4) Rà soát: Kiểm tra hạn sử dụng chữ ký số doanh nghiệp; kiểm tra hạn hợp đồng lao động; soát xét hồ sơ chứng từ chi phí quý I/2026; (5) Chuẩn bị cho tháng 6: Lập kế hoạch tạm nộp thuế TNDN quý II/2026 (hạn 30/7/2026). IAM cung cấp lịch nhắc deadline thuế và BHXH hàng tháng tự động.

Doanh nghiệp xây dựng gặp khó khăn tài chính có thể xin gia hạn nộp thuế theo Điều 62 Luật Quản lý Thuế 2019: (1) Điều kiện được gia hạn: Bị thiệt hại vật chất do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ; ngừng sản xuất kinh doanh (công trình bị tạm dừng do khách quan); hoặc doanh thu giảm trên 50% so với kỳ trước; (2) Thời gian gia hạn: Tối đa 2 năm tính từ ngày hết hạn nộp thuế; (3) Hồ sơ đề nghị: Văn bản đề nghị gia hạn (Mẫu 01/GHAN); tài liệu chứng minh khó khăn (biên bản thiệt hại, báo cáo tài chính, xác nhận của cơ quan có thẩm quyền); (4) Không bị phạt chậm nộp: Trong thời gian được gia hạn; (5) Nộp hồ sơ tại: Chi cục Thuế hoặc Cục Thuế quản lý trực tiếp; (6) Tháng 5/2026, doanh nghiệp bị thiệt hại do thời tiết (mưa lũ, sạt lở) có thể nộp đơn gia hạn. IAM hỗ trợ soạn hồ sơ xin gia hạn nộp thuế.

Doanh nghiệp xây dựng phải lập và nộp bảng kê đóng BHXH hàng tháng: (1) Mẫu sử dụng: Mẫu C12-TS (Danh sách lao động tham gia BHXH, BHYT, BHTN) – hiện thực hiện hoàn toàn trên hệ thống điện tử; (2) Nộp qua: Phần mềm kê khai BHXH (VssID hoặc phần mềm kết nối API với cơ quan BHXH); hoặc qua cổng baohiemxahoi.gov.vn; (3) Thời điểm gửi: Cùng với lúc nộp tiền BHXH, trước ngày cuối tháng; (4) Phản ánh đúng biến động lao động: Bổ sung người mới (Mẫu D02-LT), giảm người nghỉ việc (Mẫu D02-LT giảm), điều chỉnh lương (Mẫu D02-LT điều chỉnh); (5) Lưu ý ngành xây dựng: Biến động lao động tại công trường thường xuyên – cần cập nhật danh sách BHXH kịp thời để tránh vi phạm. IAM tích hợp module BHXH với phần mềm nhân sự, tự động tạo bảng kê đóng BHXH.

Doanh nghiệp xây dựng nợ đọng BHXH bị xử lý theo quy định tại Nghị định 12/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động – BHXH: (1) Phạt tiền: Từ 12–20% tổng số tiền BHXH phải đóng nhưng chậm nộp (mức tối đa 75 triệu đồng với cá nhân, 150 triệu đồng với tổ chức); (2) Lãi chậm nộp: 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm nộp; (3) Hình thức bổ sung: Công khai tên trên phương tiện thông tin đại chúng; bị đình chỉ hoạt động tạm thời hoặc không được tham gia đấu thầu dự án công nếu nợ BHXH kéo dài; (4) Trách nhiệm hình sự: Chủ doanh nghiệp có thể bị truy cứu hình sự nếu nợ BHXH từ 6 tháng trở lên, gây thiệt hại từ 100 triệu đồng trở lên theo Điều 216 BLHS 2015. Ưu tiên thanh toán nợ BHXH trước mọi khoản nợ khác.

Theo Luật BHXH 2024 (có hiệu lực từ 1/7/2025), quy định về BHXH với lao động thời vụ có thay đổi quan trọng: (1) Từ 1/7/2025: Tất cả người lao động có hợp đồng lao động (kể cả hợp đồng từ 1 tháng trở lên) đều thuộc diện đóng BHXH bắt buộc; (2) Quy định cũ (hợp đồng từ đủ 3 tháng mới đóng BHXH) đã không còn hiệu lực; (3) Với hợp đồng dưới 1 tháng: Chủ lao động phải trả thêm 32% giá trị hợp đồng (phần BHXH, BHYT, BHTN tương đương) vào lương để người lao động tự đóng BHXH tự nguyện; (4) Lưu ý đặc biệt ngành xây dựng: Công nhân thời vụ công trường từ tháng 5/2026 phải có hợp đồng lao động bằng văn bản và đóng BHXH đầy đủ – kiểm tra lại toàn bộ nhân sự công trường. IAM hỗ trợ lập hợp đồng và đăng ký BHXH cho lao động ngắn hạn.

Theo quy định tại Luật BHXH và hướng dẫn của BHXH Việt Nam: (1) Hạn nộp tiền BHXH: Chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng phải đóng (ví dụ: tiền BHXH tháng 5/2026 nộp chậm nhất ngày 31/5/2026); (2) Đơn vị nộp theo quý: Doanh nghiệp nhỏ được phép nộp theo quý, hạn nộp quý II/2026 (tháng 4–6) là 30/6/2026; (3) Phạt chậm nộp: 0,03%/ngày trên số tiền BHXH chậm nộp; (4) Lưu ý đặc thù xây dựng: Nếu công trình kết thúc trước kỳ nộp, vẫn phải nộp đủ BHXH cho toàn bộ thời gian lao động đã làm việc; (5) Nộp BHXH qua cổng baohiemxahoi.gov.vn hoặc qua ngân hàng liên kết. IAM nhắc lịch đóng BHXH và xuất bảng kê đóng BHXH tự động.