Câu Hỏi Thường Gặp

Theo quy định tại Luật Quản lý Thuế và Nghị định 125/2020/NĐ-CP: (1) Tiền chậm nộp thuế: Tính theo mức 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp, tính từ ngày hết hạn đến ngày nộp thực tế; (2) Phạt hành chính do khai sai: Từ 10–30% số tiền thuế khai thiếu; (3) Phạt không nộp tờ khai: Từ 2–5 triệu đồng tùy mức độ; (4) Ví dụ: Nợ thuế 5 triệu đồng, chậm 30 ngày → Tiền chậm nộp = 5.000.000 × 0,03% × 30 = 45.000 đồng; (5) Khi bị cưỡng chế thuế: Có thể bị phong tỏa tài khoản hoặc kê biên tài sản. Nộp đúng hạn qua eTax Mobile để tránh phát sinh chi phí không đáng có.

Nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập theo Luật Phòng chống tham nhũng 2018 chỉ áp dụng cho một số đối tượng cụ thể: (1) Đối tượng bắt buộc kê khai: Cán bộ, công chức, viên chức nhà nước từ chuyên viên trở lên; người giữ chức vụ trong đảng, quân đội, công an, doanh nghiệp nhà nước; (2) Chủ nhà trọ thông thường: Nếu không thuộc diện trên thì không bắt buộc kê khai tài sản theo luật PCTN; (3) Nghĩa vụ thuế riêng: Vẫn phải kê khai doanh thu cho thuê với cơ quan thuế theo quy định thuế; (4) Cán bộ nhà nước cho thuê nhà: Bắt buộc kê khai bất động sản cho thuê trong bản kê khai tài sản hàng năm. Nếu là đối tượng phải kê khai, hạn thường vào tháng 12 hàng năm.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014 (sửa đổi 2024), người sử dụng lao động phải đóng BHXH bắt buộc cho người lao động có hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên: (1) Hợp đồng từ 1 tháng trở lên: Bắt buộc tham gia BHXH, BHYT, BHTN; (2) Mức đóng của chủ sử dụng lao động: BHXH 17,5% + BHYT 3% + BHTN 1% = tổng 21,5% lương; (3) Mức đóng của người lao động: BHXH 8% + BHYT 1,5% + BHTN 1% = 10,5% lương; (4) Hợp đồng dưới 1 tháng: Không bắt buộc đóng BHXH bắt buộc; (5) Lưu ý tháng 5/2026: Hạn đóng BHXH tháng 4/2026 là ngày 31/5/2026 (cuối tháng kế tiếp). IAM hỗ trợ đăng ký tham gia BHXH điện tử cho người lao động tại nhà trọ.

Cơ quan thuế ngày càng có nhiều công cụ kiểm tra doanh thu cho thuê nhà: (1) Dữ liệu hợp đồng thuê nhà: Hợp đồng công chứng được chia sẻ với cơ quan thuế; (2) Dữ liệu đăng ký tạm trú: Hệ thống dân cư quốc gia phản ánh số người thuê trọ tại địa chỉ; (3) Giao dịch ngân hàng: Chuyển khoản tiền thuê định kỳ có thể được cơ quan thuế rà soát; (4) Dữ liệu nền tảng số: Airbnb, Booking cung cấp thông tin doanh thu cho cơ quan thuế theo yêu cầu; (5) Tố giác: Hàng xóm, người thuê cũ có thể phản ánh; (6) Kiểm tra thực tế: Cán bộ thuế có thể đến kiểm tra thực địa. Khuyến nghị: Khai báo trung thực và đúng hạn để tránh rủi ro truy thu và xử phạt.

Khi tạm ngừng hoạt động cho thuê nhà trọ, chủ nhà trọ phải thông báo kịp thời với cơ quan thuế và đăng ký kinh doanh: (1) Hộ kinh doanh: Nộp thông báo tạm ngừng tại UBND quận/huyện và Chi cục Thuế trước khi tạm ngừng ít nhất 15 ngày làm việc; (2) Cá nhân cho thuê: Thông báo bằng văn bản hoặc qua hệ thống thuế điện tử về việc chấm dứt/tạm ngừng hợp đồng cho thuê; (3) Thời gian tạm ngừng tối đa: Hộ kinh doanh được tạm ngừng tối đa 1 năm mỗi lần; (4) Trong thời gian tạm ngừng: Không phải khai và nộp thuế kinh doanh, nhưng vẫn phải nộp lệ phí môn bài và thuế đất nếu còn nghĩa vụ; (5) Tái hoạt động: Thông báo lại trước ít nhất 15 ngày.

Đối với cá nhân và hộ kinh doanh cho thuê nhà nộp thuế khoán: Không có cơ chế hoàn thuế GTGT thông thường vì thuế được tính gộp. Trường hợp được hoàn thuế: (1) Nộp thừa do khai sai: Khi doanh thu thực tế thấp hơn mức khoán và đã nộp thừa tiền thuế; (2) Thủ tục xin hoàn: Nộp đơn đề nghị hoàn thuế mẫu 01/HT kèm chứng từ chứng minh nộp thừa tại Chi cục Thuế; (3) Thời gian xử lý: Cơ quan thuế xử lý trong vòng 15–40 ngày tùy phức tạp; (4) Ưu tiên bù trừ: Thuế nộp thừa thường được bù trừ vào kỳ tiếp theo thay vì hoàn tiền mặt. IAM hỗ trợ soạn hồ sơ đề nghị hoàn thuế và theo dõi tiến trình xử lý.

Mức lương tối thiểu vùng áp dụng từ 1/7/2024 theo Nghị định 74/2024/NĐ-CP: (1) Vùng I (Hà Nội, TP.HCM...): 4.960.000 đồng/tháng; (2) Vùng II (các tỉnh phụ cận): 4.410.000 đồng/tháng; (3) Vùng III: 3.860.000 đồng/tháng; (4) Vùng IV: 3.450.000 đồng/tháng. Mức lương đóng BHXH tối thiểu: Không thấp hơn lương tối thiểu vùng + phụ cấp lương theo quy định; mức trần: 20 lần mức lương cơ sở (năm 2026 mức lương cơ sở là 2,34 triệu/tháng → trần = 46,8 triệu). Lưu ý: Theo dõi Nghị định điều chỉnh lương tối thiểu vùng từ 1/7/2026 có thể có thay đổi.

Đất sử dụng để xây dựng nhà trọ cho thuê thuộc đối tượng chịu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp theo Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp 2010: (1) Thuế suất: Thông thường 0,03%/năm trên giá trị đất do UBND tỉnh quy định; (2) Kỳ nộp thuế: Năm 2026 – hạn nộp tiền thuế đất thường vào 31/10/2026 (một lần/năm theo thông báo của cơ quan thuế); (3) Cơ sở tính thuế: Diện tích đất × Giá 1m² đất × Thuế suất; (4) Miễn giảm: Đất ở có diện tích trong hạn mức được áp dụng thuế suất thấp hơn; (5) Cơ quan thuế sẽ gửi thông báo nộp thuế đất – chủ nhà trọ chú ý kiểm tra thư/tin nhắn từ thuế điện tử.

Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, mức xử phạt vi phạm BHXH với người sử dụng lao động: (1) Chậm đóng BHXH: Phạt 12–15% tổng số tiền phải đóng nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng; (2) Trốn đóng BHXH: Phạt từ 18–20% số tiền trốn đóng nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng; nếu số tiền trốn lớn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 216 Bộ luật Hình sự; (3) Ngoài tiền phạt: Phải nộp đủ số tiền BHXH còn thiếu + lãi chậm đóng; (4) Công bố công khai: Doanh nghiệp/hộ kinh doanh trốn đóng BHXH có thể bị công bố trên cổng BHXH và phương tiện truyền thông. Đóng đủ và đúng hạn là cách bảo vệ quyền lợi của cả chủ và nhân viên nhà trọ.

Khi bị thanh tra BHXH phát hiện nộp thiếu, chủ nhà trọ nên xử lý theo các bước: (1) Bình tĩnh hợp tác: Cung cấp đầy đủ hồ sơ, danh sách lao động, bảng lương cho đoàn thanh tra; (2) Xác định chính xác số tiền thiếu: Đối chiếu bảng tính của BHXH với sổ sách của hộ kinh doanh; (3) Nộp bù đủ số tiền còn thiếu: Bao gồm gốc + lãi chậm đóng 0,03%/ngày; (4) Thương lượng giảm phạt: Nếu vi phạm do vô ý và lần đầu, có thể đề nghị giảm mức phạt; (5) Ký biên bản vi phạm: Nếu không đồng ý với kết luận thanh tra, ghi ý kiến phản bác vào biên bản và tiến hành khiếu nại; (6) Hoàn thiện hệ thống quản lý lao động sau thanh tra để tránh tái phạm. IAM hỗ trợ tư vấn và lập hồ sơ xử lý vi phạm BHXH.