Câu Hỏi Thường Gặp

Thuế TTĐB áp dụng cho các mặt hàng xa xỉ hoặc cần kiểm soát theo Luật Thuế TTĐB: (1) Rượu: Rượu từ 20 độ trở lên: 65%; rượu dưới 20 độ: 35%; (2) Bia: 65%; (3) Thuốc lá điếu: 75%; (4) Ô tô dưới 9 chỗ: Từ 35–150% tùy dung tích xi lanh; (5) Xe máy >125cc: 20%; (6) Điều hòa không khí ≤90.000 BTU: 10%; (7) Xăng các loại: 10%; (8) Golf club, bài lá: 40%; (9) Cách tính: Thuế TTĐB tính trên (giá CIF + thuế nhập khẩu); (10) Lưu ý: Nếu nhập khẩu các mặt hàng này, tổng thuế sẽ rất cao, cần tính kỹ trước khi đặt hàng. Hộ kinh doanh nhập khẩu rượu bia, thuốc lá còn cần giấy phép kinh doanh riêng.

Hàng điện tử tiêu dùng thông thường (điện thoại, máy tính, TV, tủ lạnh, máy giặt...) không thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB tại Việt Nam. Tuy nhiên cần lưu ý các trường hợp ngoại lệ: (1) Điều hòa không khí ≤90.000 BTU: Chịu thuế TTĐB 10%; (2) Sản phẩm dùng xăng/dầu diesel: Xăng dầu chịu TTĐB và thuế BVMT; (3) Điện thoại vệ tinh, thiết bị đặc thù: Kiểm tra kỹ danh mục; (4) Hàng xa xỉ mới được bổ sung: Theo dõi Nghị quyết sửa đổi Luật Thuế TTĐB – Quốc hội có thể bổ sung đối tượng chịu thuế; (5) Hàng điện tử nhập khẩu thông thường chỉ chịu thuế nhập khẩu + thuế GTGT; không có thuế TTĐB; (6) Kiểm tra chắc chắn mã HS và đối chiếu với danh mục chịu thuế TTĐB trước mỗi lô nhập khẩu điện tử.

Nhập khẩu hàng từ Trung Quốc trong bối cảnh năm 2026 cần lưu ý: (1) Thuế theo ACFTA: Dùng C/O Form E (ASEAN-Trung Quốc FTA) hoặc C/O RCEP để hưởng thuế ưu đãi; nhiều mặt hàng từ Trung Quốc có thuế suất ACFTA 0–5%; (2) Kiểm soát gian lận xuất xứ: Năm 2026, Tổng cục Hải quan tăng cường kiểm tra xuất xứ hàng Trung Quốc; đặc biệt chú ý hàng điện tử, dệt may, giày dép – kiểm tra kỹ C/O Form E trước khi nộp; (3) Mã HS hàng Trung Quốc: Nhiều mặt hàng Trung Quốc có cùng HS với hàng nội địa → giá tham vấn cao; chuẩn bị đủ chứng từ giá; (4) Hàng tiểu ngạch: Tăng cường kiểm soát, rủi ro cao như đã phân tích; (5) Thủ tục kiểm tra chuyên ngành: Hàng thực phẩm, đồ chơi, thiết bị điện Trung Quốc thường phải qua kiểm tra kỹ; (6) Kim ngạch Việt – Trung tháng 1-2/2026 đạt 42,9 tỷ USD – thị trường lớn nhưng cần làm đúng quy trình.

Ấn định doanh thu là biện pháp cơ quan thuế áp dụng khi hộ kinh doanh không kê khai hoặc kê khai doanh thu không hợp lý. Cách xử lý: (1) Kiểm tra căn cứ ấn định: Yêu cầu cơ quan thuế cung cấp căn cứ và phương pháp ấn định; (2) Giải trình và cung cấp bằng chứng: Nộp sổ sách kế toán, tờ khai hải quan nhập khẩu, bảng kê bán hàng, dữ liệu hóa đơn điện tử để chứng minh doanh thu thực tế; (3) Đối chiếu với dữ liệu hóa đơn: Dữ liệu hóa đơn điện tử trên hệ thống thuế là căn cứ đối chiếu mạnh nhất; (4) Khiếu nại: Nếu không đồng ý với mức ấn định, khiếu nại lên Chi cục trưởng trong 30 ngày; (5) Phòng ngừa: Đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử IAM INVOICE cho 100% giao dịch; thông báo tài khoản ngân hàng đúng hạn (trước 20/4/2026); kê khai doanh thu trung thực. Minh bạch doanh thu là cách tốt nhất để tránh bị ấn định.

Quy định về máy POS và thanh toán điện tử cho hộ kinh doanh: (1) Bắt buộc lắp POS: Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC và quy định NHNN, hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải có máy POS để chấp nhận thanh toán thẻ/QR; (2) Mục tiêu chính phủ: Chuyển đổi số thanh toán, giảm giao dịch tiền mặt; (3) Lợi ích kép cho hộ nhập khẩu: Tăng doanh thu từ khách dùng thẻ; dữ liệu giao dịch POS minh bạch, thuận lợi khi kê khai thuế; (4) Tích hợp hóa đơn điện tử với POS: Nhiều nhà cung cấp như IAM POS tích hợp xuất hóa đơn điện tử tự động ngay khi hoàn thành giao dịch POS; (5) Phạt nếu không có POS: Có thể bị nhắc nhở và xử phạt hành chính; (6) Nhà kinh doanh có thể dùng QR code (VietQR) thay POS cứng – tiện lợi, chi phí thấp, cũng được công nhận là phương thức thanh toán không tiền mặt.

Theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh bán hàng nhập khẩu qua sàn TMĐT: (1) Sàn TMĐT khấu trừ và nộp thuế thay: Shopee, Lazada, Tiki, Sendo phải khấu trừ và kê khai nộp thuế GTGT + TNCN thay cho người bán hộ; tỷ lệ thuế TNCN thường 0,5–5% tùy ngành hàng; (2) Hộ kinh doanh tự bán trên website riêng: Tự kê khai và nộp thuế; (3) Doanh thu tính thuế: Bao gồm toàn bộ doanh thu từ sàn TMĐT; không được giảm trừ phí hoa hồng của sàn trước khi tính thuế (phí hoa hồng tính vào chi phí nếu nộp theo phương pháp thu nhập); (4) Hóa đơn điện tử: Vẫn phải xuất hóa đơn điện tử cho từng giao dịch; sàn TMĐT hỗ trợ tích hợp hóa đơn qua API; (5) Theo dõi chặt số liệu do sàn TMĐT kê khai thay để đối chiếu và khai bổ sung nếu cần.

Thủ tục thay đổi địa chỉ hộ kinh doanh nhập khẩu gồm nhiều bước liên quan: (1) Thông báo tại UBND cấp huyện: Nộp thông báo thay đổi thông tin trong vòng 10 ngày kể từ khi thay đổi thực tế; (2) Cập nhật tại cơ quan thuế: Nộp thông báo thay đổi thông tin đăng ký thuế (Mẫu 08-MST) tại Chi cục Thuế mới; chuyển hồ sơ thuế từ Chi cục Thuế cũ sang mới nếu thay đổi quận/huyện; (3) Cập nhật trên hệ thống hải quan: Đăng nhập tài khoản VNACCS/VCIS → cập nhật địa chỉ trụ sở; (4) Cập nhật hóa đơn điện tử: Thông báo thay đổi thông tin với nhà cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử như IAM INVOICE; (5) Cập nhật với đối tác nước ngoài: Thông báo thay đổi địa chỉ để cập nhật trên hợp đồng và chứng từ; (6) BHXH: Thông báo thay đổi địa điểm tham gia BHXH nếu chuyển quận/huyện.

Khi hàng nhập khẩu kém chất lượng và cần trả lại người xuất khẩu, hộ kinh doanh được hoàn thuế nhập khẩu theo quy định: (1) Căn cứ pháp lý: Khoản 1 Điều 33 Luật Thuế XK, NK – hoàn thuế khi hàng đã nộp thuế nhưng phải tái xuất; (2) Thủ tục hoàn thuế: Nộp hồ sơ tại Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục nhập khẩu; (3) Hồ sơ gồm: Công văn đề nghị hoàn thuế; tờ khai nhập khẩu gốc; chứng từ nộp thuế; tờ khai tái xuất hàng kém chất lượng; biên bản giao nhận hàng kém chất lượng (nên có giám định độc lập); thư từ chối/khiếu nại với nhà cung cấp; (4) Lưu ý: Làm thủ tục tái xuất qua cửa khẩu hải quan, không tự ý tiêu hủy; tiêu hủy phải có giám sát của hải quan; (5) Thời hạn nộp hồ sơ: Trong vòng 1 năm kể từ ngày nộp thuế. Lưu giữ đầy đủ chứng từ liên quan đến khiếu nại chất lượng.

Việc xuất hóa đơn điện tử khi bán hàng nhập khẩu phụ thuộc vào loại hóa đơn của hộ kinh doanh: (1) Hộ kinh doanh kê khai theo phương pháp khấu trừ: Xuất hóa đơn GTGT điện tử có mã của cơ quan thuế; ghi đầy đủ thông tin người mua nếu mua trên 200.000 đồng; (2) Hộ kê khai theo tỷ lệ: Xuất hóa đơn bán hàng điện tử (không có dòng thuế GTGT riêng); (3) Bán lẻ dưới 200.000 đồng: Có thể lập hóa đơn tổng hợp cuối ngày (hóa đơn bán hàng mà không ghi tên, địa chỉ người mua); (4) Trường hợp khách yêu cầu hóa đơn: Bắt buộc xuất dù giá trị nhỏ; (5) Thời hạn xuất hóa đơn: Ngay tại thời điểm giao hàng hoặc trước khi giao hàng; (6) Tất cả hóa đơn điện tử phải ký bằng chữ ký số và được truyền đến cơ quan thuế để xác nhận. IAM INVOICE hỗ trợ xuất hóa đơn điện tử linh hoạt trên mobile và desktop.

Nhập khẩu và kinh doanh rượu ngoại có quy định chặt chẽ theo Nghị định 105/2017/NĐ-CP và sửa đổi: (1) Giấy phép nhập khẩu rượu: Do Bộ Công Thương cấp; yêu cầu doanh nghiệp (hộ kinh doanh thường không đủ điều kiện – cần chuyển lên doanh nghiệp); (2) Điều kiện: Có kho bãi đủ tiêu chuẩn; có hệ thống phân phối; cam kết không bán rượu cho người dưới 18 tuổi; (3) Nhãn hàng hóa tiếng Việt: Dán nhãn phụ bắt buộc với thông tin: tên sản phẩm, nồng độ cồn, thể tích, nhà phân phối, cảnh báo sức khỏe; (4) Thuế nhập khẩu rượu: Thuế MFN 45–65% + thuế TTĐB 35–65% + thuế GTGT 10%; (5) Hộ kinh doanh không đủ điều kiện xin phép nhập khẩu trực tiếp thường ủy thác nhập khẩu qua doanh nghiệp có giấy phép. Kiểm tra kỹ điều kiện trước khi đặt hàng rượu ngoại.