Câu Hỏi Thường Gặp

Thay đổi ngành nghề kinh doanh ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ thuế suất. Quy trình: (1) Đăng ký thay đổi ngành nghề tại UBND cấp huyện (hoặc Phòng Đăng ký kinh doanh với hộ KD quy mô lớn); (2) Thông báo thay đổi ngành nghề cho Chi cục Thuế (Mẫu 08-MST) để cập nhật tỷ lệ thuế áp dụng; (3) Từ thời điểm thay đổi ngành nghề chính thức, áp tỷ lệ thuế của ngành mới cho doanh thu mới phát sinh; (4) Doanh thu của ngành cũ trong cùng quý vẫn khai theo tỷ lệ cũ. Ví dụ: đang bán hàng (GTGT 1%) chuyển sang cung cấp dịch vụ IT (GTGT 5%) từ tháng 4/2026 — tháng 1, 2, 3 khai 1%, từ tháng 4 khai 5%. Phân tách rõ doanh thu theo từng giai đoạn trong tờ khai.

Khi nhận thông báo giải trình từ cơ quan thuế (thường qua email, app eTax, hoặc thư bảo đảm), hộ kinh doanh cần: Nghĩa vụ: (1) Phải giải trình đúng hạn ghi trong thông báo (thường 10 ngày làm việc); (2) Chuẩn bị tài liệu chứng minh: hóa đơn, sổ sách, sao kê ngân hàng; (3) Đến trực tiếp Chi cục Thuế hoặc giải trình bằng văn bản điện tử qua eTax. Quyền lợi: (1) Được thông báo cụ thể nội dung cần giải trình — không bị yêu cầu giải trình mơ hồ; (2) Được nhờ đại lý thuế, kế toán hoặc luật sư đi cùng; (3) Không tự nhận sai nếu mình đúng — có quyền xuất trình bằng chứng phản bác; (4) Được lập biên bản buổi làm việc và giữ 1 bản. Không phải mọi giải trình đều dẫn đến phạt — cơ quan thuế có thể chỉ cần xác nhận thêm thông tin.

Có. Hộ kinh doanh có thể ủy quyền cho người khác (người thân, kế toán, đại lý thuế) thực hiện nghĩa vụ kê khai và nộp thuế thay. Hình thức ủy quyền: (1) Ủy quyền đại lý thuế chính thức: ký hợp đồng dịch vụ với đại lý thuế có chứng chỉ hành nghề — đại lý thuế dùng chữ ký số của mình để nộp tờ khai thay; (2) Ủy quyền người thân/nhân viên: lập giấy ủy quyền có chứng thực (hoặc không cần chứng thực nếu là người thân trực tiếp) — người được ủy quyền đăng nhập eTax bằng tài khoản của hộ kinh doanh và nộp tờ khai; (3) Người được ủy quyền chịu trách nhiệm liên đới về tính chính xác của tờ khai. Lưu ý: không được ủy quyền cho người không có năng lực hành vi dân sự hoặc đang bị tước quyền hành nghề.

Chủ hộ kinh doanh cá nhân (người đứng tên đăng ký hộ kinh doanh) KHÔNG thuộc đối tượng bắt buộc đóng BHXH bắt buộc với tư cách chủ hộ — chỉ nhân viên làm công ăn lương mới bắt buộc. Tuy nhiên, chủ hộ kinh doanh có thể tham gia: (1) BHXH tự nguyện: đóng từ 22% trên mức thu nhập tự chọn (tối thiểu bằng mức chuẩn hộ nghèo), được hưởng lương hưu và bảo hiểm tử tuất sau đủ điều kiện; (2) BHYT tự nguyện (hộ gia đình): đóng theo nhóm hộ gia đình, mức phí khoảng 5% × lương cơ sở × 12 tháng/năm (khoảng 1,8 triệu đồng/năm/người). Tháng 4 là thời điểm gia hạn BHYT hộ gia đình — kiểm tra thẻ BHYT hiện tại còn hạn hay không.

Với bán hàng trả góp, theo Điều 9 Nghị định 123/2020/NĐ-CP: (1) Xuất hóa đơn ngay tại thời điểm giao hàng (dù khách chưa trả hết tiền) — ghi đầy đủ giá trị tổng hợp đồng và các kỳ thanh toán; (2) Doanh thu kê khai = tổng giá trị hàng đã giao trong quý (không phải chỉ phần tiền đã thu được); (3) Tiền lãi trả góp (nếu có): ghi riêng trên hóa đơn, khai theo nhóm dịch vụ tài chính. Ví dụ: bán xe máy 30 triệu (trả góp 12 tháng, trả trước 5 triệu) → doanh thu khai vào Quý 1 là 30 triệu (toàn bộ giá trị xe), không phải chỉ 5 triệu đặt cọc. Sai sót phổ biến: khai doanh thu theo số tiền thực thu trong quý thay vì theo giá trị hàng đã giao.

Theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP và các thông tư hướng dẫn, từ 2026, một số nhóm hộ kinh doanh bắt buộc kết nối máy POS/máy tính tiền với hệ thống hóa đơn điện tử: (1) Nhà hàng, khách sạn, cà phê từ quy mô vừa: phải kết nối máy POS với phần mềm hóa đơn điện tử để mỗi lần thanh toán tự động sinh hóa đơn; (2) Cửa hàng bán lẻ có doanh thu trên một ngưỡng nhất định (cơ quan thuế địa phương thông báo cụ thể); (3) Siêu thị mini, tiệm tạp hóa đông khách tại đô thị lớn. Kiểm tra ngay với Chi cục Thuế địa phương xem hộ kinh doanh có thuộc diện bắt buộc kết nối POS không. IAM POS đã tích hợp sẵn kết nối hóa đơn điện tử — liên hệ 0961.418.247 để được hỗ trợ cài đặt.

Theo quy định, hộ kinh doanh không thể chuyển nhượng như một pháp nhân. Thực tế thường là: (1) Bên bán giải thể hộ kinh doanh cũ (thanh toán hết nợ thuế, nộp hồ sơ chấm dứt hoạt động); (2) Bên mua đăng ký thành lập hộ kinh doanh mới tại địa điểm đó. Do đó, hộ kinh doanh mới không kế thừa nợ thuế của hộ cũ — mỗi hộ có MST riêng và nghĩa vụ thuế độc lập. Lưu ý khi 'mua' hộ kinh doanh: kiểm tra kỹ hộ cũ đã hoàn thành nghĩa vụ thuế chưa bằng cách tra cứu tình trạng MST trên eTax — nếu hộ cũ chưa giải thể và còn nợ thuế, cơ quan thuế vẫn có thể điều tra địa điểm kinh doanh đó. Yêu cầu bên bán cung cấp giấy xác nhận đã hoàn thành nghĩa vụ thuế từ Chi cục Thuế.

Để xin xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế (phục vụ vay ngân hàng, đấu thầu, hoặc các mục đích khác), hộ kinh doanh thực hiện: (1) Đảm bảo đã nộp đầy đủ tờ khai và tiền thuế đến kỳ gần nhất (Quý 1/2026, hạn 30/4); (2) Nộp đơn đề nghị xác nhận tình trạng nghĩa vụ thuế tại Chi cục Thuế quản lý (theo Mẫu 01/XNTTH) — có thể nộp trực tiếp hoặc qua eTax; (3) Thời gian xử lý: tối đa 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ; (4) Văn bản xác nhận có hiệu lực trong vòng 30 ngày. Một số ngân hàng chấp nhận tra cứu trực tiếp trên hệ thống eTax thay vì yêu cầu giấy xác nhận giấy — kiểm tra với ngân hàng trước khi đến Chi cục Thuế.

Nếu nộp tờ khai nhầm kỳ (khai Quý 4/2025 thay vì Quý 1/2026), cần xử lý: (1) Liên hệ ngay Chi cục Thuế hoặc gọi tổng đài eTax 1900 571 483 để thông báo nhầm lẫn và hỏi hướng xử lý cụ thể; (2) Phổ biến nhất: nộp tờ khai Quý 1/2026 đúng kỳ trên eTax — hệ thống sẽ nhận cả hai, Chi cục Thuế sẽ xử lý điều chỉnh; (3) Nếu số liệu trùng nhau (Quý 4 và Quý 1 giống nhau): vẫn phải nộp đúng kỳ để tránh bị ghi nhận nợ tờ khai Quý 1; (4) Số tiền thuế đã nộp kèm tờ khai nhầm có thể được bù trừ vào kỳ đúng — làm việc trực tiếp với Chi cục Thuế để điều chỉnh tài khoản thuế. Nên xử lý trước ngày 30/4/2026.

Dịch vụ giáo dục, đào tạo thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT theo Điều 5 Luật Thuế GTGT 2008 (sửa đổi). Cụ thể: (1) Dịch vụ dạy học (dạy tiếng Anh, dạy toán, gia sư) của trung tâm giáo dục được cấp phép: KHÔNG chịu thuế GTGT — tờ khai Quý 1/2026 ghi doanh thu dịch vụ giáo dục vào cột 'Doanh thu không chịu thuế GTGT'; (2) Thuế TNCN vẫn phải nộp: 2% trên doanh thu dịch vụ giáo dục; (3) Doanh thu từ bán đồng phục, sách vở, đồ dùng học tập (hàng hóa): vẫn chịu GTGT 1%; (4) Trung tâm không có giấy phép hoạt động giáo dục: không được hưởng miễn GTGT — phải áp GTGT 5% như dịch vụ thông thường. Giấy phép hoạt động giáo dục do Phòng Giáo dục và Đào tạo quận/huyện cấp.