Câu Hỏi Thường Gặp

Không. Theo Luật Thuế TNCN 2025, các khoản bồi thường, trợ cấp sau được miễn thuế TNCN: (1) Tiền bồi thường hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm tai nạn, bảo hiểm sức khỏe; (2) Tiền bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền; (3) Tiền bồi thường thiệt hại tài sản theo phán quyết tòa án hoặc thỏa thuận bồi thường. Lưu ý: khoản tiền nhận từ bảo hiểm nhân thọ khi đáo hạn hợp đồng được miễn thuế; nhưng lãi đầu tư từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ theo quy định vẫn có thể chịu thuế phụ thuộc vào hướng dẫn của Nghị định. Doanh nghiệp có mua bảo hiểm nhóm cho nhân viên nên tư vấn với kế toán để xác định nghĩa vụ thuế đúng đắn.

Theo quy định hiện hành, thời hạn để cá nhân trực tiếp quyết toán thuế TNCN (tự quyết toán) với cơ quan thuế là chậm nhất ngày 30 tháng 4 của năm tiếp theo. Cụ thể: Quyết toán thuế TNCN năm 2026 phải hoàn thành trước ngày 30/04/2027 (nếu ngày này là ngày lễ/nghỉ, thì gia hạn đến ngày làm việc tiếp theo). Hình thức nộp: trực tuyến qua ứng dụng eTax Mobile (cá nhân) hoặc thuedientu.gdt.gov.vn (doanh nghiệp). Cá nhân đủ điều kiện hoàn thuế nên ưu tiên nộp sớm để nhận hoàn thuế nhanh hơn. Lưu ý: cá nhân chỉ có một nguồn thu nhập và đã ủy quyền cho doanh nghiệp quyết toán thay thì không cần tự nộp.

Hệ thống văn bản pháp luật về thuế TNCN từ 2026 gồm: (1) Luật số 109/2025/QH15 (Luật Thuế TNCN sửa đổi): có hiệu lực 01/7/2026; (2) Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15: quy định mức giảm trừ gia cảnh (15,5 triệu và 6,2 triệu/người phụ thuộc); (3) Nghị định hướng dẫn Luật TNCN 2025 của Chính phủ (đang xây dựng, dự kiến ban hành trước 01/7/2026): quy định chi tiết về giảm trừ y tế, giáo dục, bảo hiểm nhân thọ, tỷ lệ thuế hộ kinh doanh; (4) Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính (thay thế Thông tư 111/2013/TT-BTC): quy định cụ thể các mẫu biểu, trình tự thủ tục; (5) Luật Quản lý thuế 2025 (Luật số 78/2025/QH15): hiệu lực 01/7/2026, bổ sung các nghĩa vụ tuân thủ mới. Doanh nghiệp nên đặt cảnh báo theo dõi trên cổng thuedientu.gdt.gov.vn và trang tin tức của IAM.

Các giải pháp tối ưu hóa thuế TNCN hợp pháp cho người lao động từ 2026: (1) Tận dụng tối đa giảm trừ gia cảnh: đôn đốc nhân viên đăng ký đủ người phụ thuộc hợp lệ với chứng từ đầy đủ; (2) Tái cơ cấu thu nhập hợp lý: thiết kế cơ cấu lương có phần làm thêm giờ rõ ràng (miễn thuế từ 2026); phụ cấp điện thoại, trang phục trong mức miễn thuế; (3) Đóng bảo hiểm hưu trí tự nguyện: hỗ trợ nhân viên tham gia quỹ hưu trí tự nguyện để được giảm trừ; (4) Chuẩn bị hướng dẫn nhân viên lưu giữ hóa đơn y tế và học phí từ đầu năm để giảm trừ cuối năm; (5) Đảm bảo phụ cấp có căn cứ pháp lý: có quy chế lương thưởng, hợp đồng lao động ghi rõ từng khoản phụ cấp. Lưu ý: mọi giải pháp phải có thực chất kinh tế và chứng từ đầy đủ – tránh các khoản phụ cấp ảo chỉ nhằm trốn tránh thuế.

Theo quy định thuế hiện hành và Luật TNCN 2025: Bảo hiểm sức khỏe nhóm mà doanh nghiệp mua cho nhân viên được tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của nhân viên (vì đây là khoản lợi ích có giá trị bằng tiền mà nhân viên được hưởng). Tuy nhiên, đây cũng có thể là căn cứ để nhân viên giảm trừ chi phí y tế trong quyết toán thuế cá nhân nếu cá nhân tự trả bảo hiểm. Trường hợp bảo hiểm tai nạn bắt buộc theo ngành nghề (như xây dựng, sản xuất): được miễn thuế theo quy định. Từ 2026, doanh nghiệp nên tổng rà soát lại toàn bộ cơ cấu phúc lợi nhân viên với tư vấn thuế để phân loại đúng: khoản nào miễn thuế, khoản nào phải tính vào thu nhập chịu thuế TNCN. IAM cung cấp dịch vụ tư vấn thuế và rà soát cơ cấu thu nhập cho doanh nghiệp.

Theo Luật Thuế TNCN 2025, thu nhập từ lãi tiền cho vay là thu nhập từ đầu tư vốn và chịu thuế TNCN 5% trên số lãi nhận được. Điều này áp dụng cho: cho vay cá nhân lấy lãi (dù là cho bạn bè hay người thân nhưng có thỏa thuận lãi suất); cho vay thông qua các nền tảng P2P lending. Tuy nhiên, trên thực tế nhiều khoản cho vay cá nhân không có hợp đồng chứng minh lãi suất nên khó kiểm soát. Từ 2026, với việc tăng cường quản lý dữ liệu giao dịch tài chính, các khoản cho vay có lãi qua ngân hàng có thể bị nhận diện và yêu cầu kê khai. Người nhận lãi có trách nhiệm tự kê khai và nộp thuế TNCN đối với khoản thu nhập này, dù bên trả lãi không tự động khấu trừ.

Để tuân thủ đúng và đầy đủ thuế TNCN từ 2026, doanh nghiệp và hộ kinh doanh nên sử dụng bộ giải pháp toàn diện: (1) Phần mềm kế toán tích hợp thuế TNCN: tự động tính thuế theo biểu thuế 5 bậc mới, cập nhật giảm trừ gia cảnh, xuất tờ khai điện tử; (2) Phần mềm chứng từ khấu trừ thuế TNCN điện tử: đáp ứng Nghị định 123/2020/NĐ-CP, kết nối trực tiếp cổng thuế; (3) Hóa đơn điện tử: IAM INVOICE hỗ trợ hộ kinh doanh xuất hóa đơn điện tử đúng quy định, quản lý doanh thu để theo dõi ngưỡng 500 triệu; (4) Phần mềm bán hàng POS: IAM POS tích hợp xuất hóa đơn điện tử tại điểm bán, quản lý doanh thu theo thời gian thực; (5) Chữ ký số VINCA: ký số tờ khai, hồ sơ thuế điện tử. Liên hệ hotline 0961.418.247 để được tư vấn giải pháp phù hợp.

Tùy từng khoản: Tiền hỗ trợ thuê nhà do doanh nghiệp trả thêm (không phải nhà do doanh nghiệp thuê và cấp trực tiếp) phải tính vào thu nhập chịu thuế TNCN. Nếu doanh nghiệp thuê nhà và cung cấp nhà ở cho nhân viên (chứng từ đứng tên doanh nghiệp): không quá 15% tổng thu nhập chịu thuế là không phải tính thuế TNCN; Tiền học phí cho con nhân viên do doanh nghiệp chi trả: theo quy định cũ là khoản phúc lợi và phải tính vào thu nhập. Từ 2026, với quy định giảm trừ chi phí giáo dục mới, trường hợp này có thể được nhân viên kê khai giảm trừ trong quyết toán cá nhân nếu có hóa đơn đứng tên nhân viên; Phụ cấp trang phục: không quá 5 triệu đồng/người/năm được miễn thuế. Doanh nghiệp nên rà soát lại toàn bộ cơ cấu phúc lợi để đảm bảo tuân thủ đúng.

Lao động ký nhiều hợp đồng ngắn hạn liên tiếp (dưới 3 tháng/hợp đồng) với cùng một doanh nghiệp cần lưu ý: (1) Về nguyên tắc thuế, mỗi hợp đồng tính riêng → doanh nghiệp khấu trừ 10% nếu thu nhập từng lần trên 2 triệu đồng; (2) Tuy nhiên, nếu tổng thu nhập cả năm vượt mức phải nộp thuế, người lao động phải tự quyết toán cuối năm; (3) Nếu người lao động ký nhiều hợp đồng với nhiều nơi: phải tổng hợp tất cả thu nhập để quyết toán. Thực tế từ 2026, nhiều lao động thời vụ có tổng thu nhập dưới ngưỡng sau giảm trừ gia cảnh mới (15,5 triệu + bảo hiểm) nên thực tế không phát sinh thuế và có thể xin hoàn thuế đã bị khấu trừ 10%. Khuyến nghị người lao động đăng ký mã số thuế và làm quyết toán để nhận lại tiền nếu bị khấu trừ quá.

Danh sách việc cần làm ngay trước 01/7/2026: Với doanh nghiệp: (1) Rà soát và cập nhật phần mềm lương với biểu thuế 5 bậc (đã áp dụng từ 1/1/2026); (2) Kiểm tra lại toàn bộ danh sách người phụ thuộc và mức giảm trừ; (3) Đảm bảo hệ thống xuất chứng từ khấu trừ thuế TNCN điện tử đúng chuẩn; (4) Chuẩn bị hướng dẫn nội bộ về các khoản miễn thuế mới (làm thêm giờ, tiền phép); (5) Theo dõi Thông tư hướng dẫn chi tiết về giảm trừ y tế, giáo dục. Với hộ kinh doanh: (1) Theo dõi sát tổng doanh thu hàng tháng để kịp phát hiện khi sắp vượt ngưỡng 500 triệu; (2) Sử dụng hóa đơn điện tử đúng quy định; (3) Lưu đầy đủ chứng từ chi phí để có thể sử dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập (nếu vượt ngưỡng). Hệ sinh thái IAM sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp và hộ kinh doanh tuân thủ đúng quy định 2026 – liên hệ hotline 0961.418.247.