Câu Hỏi Thường Gặp

Theo Luật Thuế TNCN 2025, một số trường hợp liên quan đến bất động sản thừa kế/tặng cho: (1) Nhận thừa kế/tặng cho BĐS: khi nhận, chịu thuế TNCN nếu giá trị bất động sản (nhà, đất) vượt 10 triệu đồng và người tặng/để lại không phải vợ/chồng, cha mẹ, con, anh chị em ruột, ông bà nội ngoại; (2) Chuyển nhượng BĐS đã nhận thừa kế/tặng cho: khi bán lại, chịu thuế TNCN 2% trên giá bán (áp dụng với mọi trường hợp chuyển nhượng BĐS). Trường hợp miễn thuế: nhận thừa kế/tặng cho từ vợ/chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ vợ/chồng, con đẻ, con nuôi, anh chị em ruột, ông bà nội ngoại, cháu ruột. Lưu ý: quy định này không thay đổi về cơ bản so với trước, nhưng cần kiểm tra Nghị định hướng dẫn Luật TNCN 2025 để xác nhận thêm.

Hệ thống văn bản pháp luật về thuế TNCN từ 2026 gồm: (1) Luật số 109/2025/QH15 (Luật Thuế TNCN sửa đổi): có hiệu lực 01/7/2026; (2) Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15: quy định mức giảm trừ gia cảnh (15,5 triệu và 6,2 triệu/người phụ thuộc); (3) Nghị định hướng dẫn Luật TNCN 2025 của Chính phủ (đang xây dựng, dự kiến ban hành trước 01/7/2026): quy định chi tiết về giảm trừ y tế, giáo dục, bảo hiểm nhân thọ, tỷ lệ thuế hộ kinh doanh; (4) Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính (thay thế Thông tư 111/2013/TT-BTC): quy định cụ thể các mẫu biểu, trình tự thủ tục; (5) Luật Quản lý thuế 2025 (Luật số 78/2025/QH15): hiệu lực 01/7/2026, bổ sung các nghĩa vụ tuân thủ mới. Doanh nghiệp nên đặt cảnh báo theo dõi trên cổng thuedientu.gdt.gov.vn và trang tin tức của IAM.

Có. Các khoản thưởng sau phải cộng vào thu nhập chịu thuế TNCN: thưởng Tết Nguyên Đán, thưởng tháng lương thứ 13, thưởng hiệu suất (KPI), thưởng dự án, thưởng doanh số và các khoản thưởng bằng tiền khác. Cách tính thuế: thưởng được cộng vào thu nhập của tháng chi trả để tính thuế TNCN. Điều này có thể đẩy người lao động lên bậc thuế cao hơn trong tháng nhận thưởng. Ngoại lệ không phải chịu thuế: quà tặng, phần thưởng từ nguồn ngân sách nhà nước cho thành tích thi đua khen thưởng theo quy định Luật Thi đua - Khen thưởng (nếu đáp ứng điều kiện cụ thể). Doanh nghiệp cần hạch toán đúng tháng chi trả để tính khấu trừ thuế TNCN chính xác.

Tùy từng khoản: Tiền hỗ trợ thuê nhà do doanh nghiệp trả thêm (không phải nhà do doanh nghiệp thuê và cấp trực tiếp) phải tính vào thu nhập chịu thuế TNCN. Nếu doanh nghiệp thuê nhà và cung cấp nhà ở cho nhân viên (chứng từ đứng tên doanh nghiệp): không quá 15% tổng thu nhập chịu thuế là không phải tính thuế TNCN; Tiền học phí cho con nhân viên do doanh nghiệp chi trả: theo quy định cũ là khoản phúc lợi và phải tính vào thu nhập. Từ 2026, với quy định giảm trừ chi phí giáo dục mới, trường hợp này có thể được nhân viên kê khai giảm trừ trong quyết toán cá nhân nếu có hóa đơn đứng tên nhân viên; Phụ cấp trang phục: không quá 5 triệu đồng/người/năm được miễn thuế. Doanh nghiệp nên rà soát lại toàn bộ cơ cấu phúc lợi để đảm bảo tuân thủ đúng.

Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế TNCN 2025, để được giảm trừ chi phí y tế và giáo dục khi tính thuế TNCN, người nộp thuế phải đáp ứng 3 điều kiện đồng thời: Điều kiện 1: Có hóa đơn, chứng từ hợp lệ; riêng với y tế phải có thêm bảng kê chi phí khám chữa bệnh theo mẫu của Bộ Y tế; Điều kiện 2: Hóa đơn/chứng từ phải thể hiện thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc của họ; Điều kiện 3: Khoản chi không được nhận bồi hoàn từ bất kỳ nguồn nào (bảo hiểm y tế, bảo hiểm thương mại, ngân sách nhà nước, tổ chức/cá nhân trả thay). Chi phí giáo dục hợp lệ: học phí mầm non, phổ thông, đại học, cao đẳng, nghề nghiệp và đào tạo kỹ năng chuyên môn tại cơ sở giáo dục được công nhận. Mức tối đa giáo dục dự kiến khoảng 24 triệu đồng/năm.

Doanh nghiệp không bắt buộc phải tự thu thập chứng từ y tế/giáo dục cho nhân viên, nhưng có trách nhiệm thông báo và hướng dẫn nhân viên về quyền lợi này. Quy trình thực tế: (1) Nhân viên chủ động thu thập hóa đơn y tế, học phí trong năm; (2) Đến cuối năm, nhân viên tổng hợp chứng từ và kê khai giảm trừ trong hồ sơ quyết toán thuế TNCN (tự quyết toán hoặc ủy quyền doanh nghiệp); (3) Doanh nghiệp có thể hỗ trợ nhân viên bằng cách xây dựng mẫu kê khai nội bộ để thu thập thông tin giảm trừ từ nhân viên trước khi quyết toán thuế. Lưu ý: quy định này đang chờ Nghị định hướng dẫn chi tiết của Chính phủ – doanh nghiệp nên theo dõi cập nhật từ Tổng cục Thuế và trang hesinhthaiiam.com để áp dụng đúng.

Lao động ký nhiều hợp đồng ngắn hạn liên tiếp (dưới 3 tháng/hợp đồng) với cùng một doanh nghiệp cần lưu ý: (1) Về nguyên tắc thuế, mỗi hợp đồng tính riêng → doanh nghiệp khấu trừ 10% nếu thu nhập từng lần trên 2 triệu đồng; (2) Tuy nhiên, nếu tổng thu nhập cả năm vượt mức phải nộp thuế, người lao động phải tự quyết toán cuối năm; (3) Nếu người lao động ký nhiều hợp đồng với nhiều nơi: phải tổng hợp tất cả thu nhập để quyết toán. Thực tế từ 2026, nhiều lao động thời vụ có tổng thu nhập dưới ngưỡng sau giảm trừ gia cảnh mới (15,5 triệu + bảo hiểm) nên thực tế không phát sinh thuế và có thể xin hoàn thuế đã bị khấu trừ 10%. Khuyến nghị người lao động đăng ký mã số thuế và làm quyết toán để nhận lại tiền nếu bị khấu trừ quá.

Theo Luật Thuế TNCN 2025, các khoản được giảm trừ trước khi tính thu nhập tính thuế bao gồm: (1) Bảo hiểm nhân thọ: phần phí đóng vào bảo hiểm nhân thọ được giảm trừ tối đa theo mức do Chính phủ quy định trong Nghị định hướng dẫn (dự kiến tối đa khoảng 3 triệu đồng/tháng); (2) Bảo hiểm hưu trí tự nguyện: phần đóng vào quỹ hưu trí tự nguyện, bảo hiểm hưu trí bổ sung theo Luật BHXH được giảm trừ trong hạn mức quy định (dự kiến tối đa khoảng 1 triệu đồng/tháng); (3) Bảo hiểm bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN): được trừ toàn bộ theo tỷ lệ quy định (khoảng 10,5% đối với người lao động). Mức giảm trừ cụ thể sẽ được Chính phủ quy định chi tiết trong Nghị định hướng dẫn – doanh nghiệp cần theo dõi để cập nhật.

Cả hai doanh nghiệp đều phải thực hiện khấu trừ thuế TNCN trên phần thu nhập mình chi trả. Tuy nhiên, vì mỗi doanh nghiệp chỉ biết phần thu nhập của mình, người lao động thường bị khấu trừ thiếu tổng thể (do mỗi nơi tính riêng theo biểu thuế lũy tiến). Vì vậy: (1) Người lao động có thu nhập từ 2 nơi phải tự quyết toán thuế TNCN cuối năm; (2) Nên đăng ký giảm trừ gia cảnh tại 1 nơi duy nhất (thường là nơi có thu nhập chính); (3) Cuối năm, tổng hợp chứng từ khấu trừ từ cả hai nơi và làm quyết toán. Doanh nghiệp nên nhắc nhở nhân viên về nghĩa vụ này khi ký hợp đồng lao động kiêm nhiệm hoặc cộng tác.

Khi chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty TNHH, có một số điểm cần lưu ý về thuế TNCN: (1) Chủ hộ kinh doanh cũ phải quyết toán thuế TNCN cho hoạt động kinh doanh đến ngày chấm dứt (theo phương pháp hộ kinh doanh); (2) Sau khi thành lập doanh nghiệp, thu nhập chủ sở hữu từ tiền lương, tiền công tự trả cho mình từ doanh nghiệp mới sẽ chịu thuế TNCN theo biểu thuế lũy tiến 5 bậc; (3) Thu nhập cổ tức từ doanh nghiệp mới chịu thuế TNCN 5%; (4) Khi chuyển tài sản từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp (tăng vốn bằng tài sản): cần xác định đúng giá trị để tránh phát sinh thu nhập chịu thuế TNCN từ chuyển nhượng. Doanh nghiệp mới thành lập từ chuyển đổi hộ kinh doanh được ưu đãi miễn thuế TNDN 2 năm đầu theo quy định Luật Thuế TNDN 2025.