Quy Định Mới Về Tỷ Giá Xuất Hóa Đơn Xuất Khẩu Từ Ngày 01/7/2026 Doanh Nghiệp Cần Nắm Rõ

Từ ngày 01/7/2026, quy định về xác định tỷ giá ngoại tệ khi lập hóa đơn xuất khẩu và kê khai thuế có sự thay đổi đáng chú ý. Doanh nghiệp không thể áp dụng chung một mức tỷ giá duy nhất cho cả mục đích thuế lẫn ghi sổ kế toán. Sự kết hợp giữa Nghị định 254/2026/NĐ-CP, Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Thông tư 99/2025/TT-BTC đòi hỏi kế toán phải phân biệt rõ ràng để tránh những sai sót không đáng có khi kê khai nghĩa vụ tài chính.

1. Tỷ Giá Xuất Hóa Đơn Là Tỷ Giá Nào?

Theo quy định tại điểm c.1 Mục 8 Phụ lục ban hành kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP, khi có các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh bằng ngoại tệ, doanh nghiệp được phép thể hiện các chỉ tiêu tiền tệ trên hóa đơn bằng ngoại tệ. Tuy nhiên, người bán đồng thời phải thể hiện tỷ giá quy đổi ra Đồng Việt Nam (VND).

Tỷ giá này được xác định dựa trên Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành. Do đó, doanh nghiệp không nên mặc định lấy tỷ giá của ngân hàng đang giao dịch thương mại hoặc tỷ giá hạch toán kế toán để ghi lên hóa đơn, mà phải dựa trên bản chất giao dịch phát sinh.

Các trường hợp cần xác định tỷ giá khi lập hóa đơn:

• Hàng hóa xuất khẩu: Tỷ giá được xác định theo quy định của pháp luật về thuế; riêng tỷ giá tính thuế cho hàng hóa xuất khẩu thực hiện theo pháp luật hải quan.
• Hàng hóa nhập khẩu: Áp dụng tỷ giá tính thuế theo quy định về hải quan dựa trên tờ khai tương ứng.
• Cung cấp dịch vụ bằng ngoại tệ: Tỷ giá ghi nhận trên hóa đơn tuân thủ theo các quy định của pháp luật thuế đối với dịch vụ.
• Giao dịch kết hợp kê khai thuế và ghi sổ: Kế toán phải tách biệt rõ tỷ giá phục vụ kê khai thuế và tỷ giá ghi nhận vào sổ sách kế toán.

2. Xác Định Tỷ Giá Xuất Hóa Đơn Xuất Khẩu Theo Nghị Định 252 và Nghị Định 254

Từ ngày 01/7/2026, khi xuất hóa đơn đối với hàng hóa xuất khẩu có giá trị bằng ngoại tệ, doanh nghiệp áp dụng đồng thời hai văn bản pháp lý chính:

Quy định tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP

Nghị định 254 hướng dẫn cách thức thể hiện ngoại tệ và tỷ giá trên hóa đơn điện tử. Doanh nghiệp ghi nhận các chỉ tiêu đơn giá, thành tiền, tiền thuế GTGT bằng ngoại tệ và bắt buộc phải thể hiện tỷ giá quy đổi ra Đồng Việt Nam theo Luật Quản lý thuế.

Quy định tại Nghị định 252/2026/NĐ-CP

Khoản 4 Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định rõ tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu được thực hiện theo pháp luật về hải quan.

Cụ thể theo quy định hải quan, tỷ giá quy đổi giữa Đồng Việt Nam và ngoại tệ được xác định theo tỷ giá mua vào chuyển khoản của Hội sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) vào cuối ngày thứ Năm của tuần trước liền kề. Nếu thứ Năm là ngày lễ hoặc ngày nghỉ, tỷ giá của ngày làm việc liền trước sẽ được áp dụng. Tỷ giá này áp dụng thống nhất cho các tờ khai hải quan đăng ký trong tuần tiếp theo.

Đối với các ngoại tệ không được Vietcombank công bố, tỷ giá được xác định dựa trên tỷ giá tính chéo do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố.

3. Phân Biệt Tỷ Giá Thuế (Nghị Định 252) Và Tỷ Giá Kế Toán (Thông Tư 99)

Rất nhiều kế toán băn khoăn về việc lựa chọn áp dụng tỷ giá theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP hay Thông tư 99/2025/TT-BTC. Bản chất hai văn bản này phục vụ hai mục đích hoàn toàn khác nhau:

• Mục đích tính thuế và xuất hóa đơn: Doanh nghiệp bắt buộc sử dụng tỷ giá tính thuế theo quy định hải quan được dẫn chiếu bởi Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
• Mục đích ghi sổ kế toán: Doanh nghiệp áp dụng quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC để ghi nhận doanh thu và các khoản phải thu vào sổ sách kế toán cũng như lập báo cáo tài chính.

Cách xác định tỷ giá ghi sổ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC:

• Tỷ giá giao dịch thực tế: Doanh nghiệp áp dụng tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình tại ngày giao dịch của ngân hàng thương mại nơi thường xuyên giao dịch, hoặc tỷ giá xấp xỉ (mức chênh lệch không vượt quá ±1% so với tỷ giá trung bình).
• Trường hợp đã nhận tiền ứng trước của khách hàng: Phần doanh thu tương ứng với số tiền đã nhận trước được hạch toán theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận tiền.
• Trường hợp chưa nhận tiền trước: Phần doanh thu được ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu xuất khẩu.

4. Lời Khuyên Cho Doanh Nghiệp Và Kế Toán

Việc tách biệt hai loại tỷ giá là yêu cầu bắt buộc từ ngày 01/7/2026. Để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật và tránh rủi ro bị xử phạt hành chính về thuế, doanh nghiệp cần chú ý:

• Không dùng duy nhất một tỷ giá hạch toán ngân hàng để áp dụng chung cho cả hóa đơn, kê khai thuế hải quan và ghi sổ kế toán.
• Cập nhật thường xuyên tỷ giá mua vào chuyển khoản ngày thứ Năm hàng tuần của Vietcombank để áp dụng chính xác cho tờ khai hải quan và hóa đơn xuất khẩu phát sinh trong tuần tiếp theo.
• Theo dõi chi tiết các khoản nhận tiền ứng trước bằng ngoại tệ để hạch toán đúng tỷ giá kế toán theo hướng dẫn của Thông tư 99.