Câu Hỏi Thường Gặp

Theo quy định tại Luật BHXH và hướng dẫn của BHXH Việt Nam: (1) Hạn nộp tiền BHXH: Chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng phải đóng (ví dụ: tiền BHXH tháng 5/2026 nộp chậm nhất ngày 31/5/2026); (2) Đơn vị nộp theo quý: Doanh nghiệp nhỏ được phép nộp theo quý, hạn nộp quý II/2026 (tháng 4–6) là 30/6/2026; (3) Phạt chậm nộp: 0,03%/ngày trên số tiền BHXH chậm nộp; (4) Lưu ý đặc thù xây dựng: Nếu công trình kết thúc trước kỳ nộp, vẫn phải nộp đủ BHXH cho toàn bộ thời gian lao động đã làm việc; (5) Nộp BHXH qua cổng baohiemxahoi.gov.vn hoặc qua ngân hàng liên kết. IAM nhắc lịch đóng BHXH và xuất bảng kê đóng BHXH tự động.

Theo Luật BHXH 2024 (có hiệu lực từ 1/7/2025), quy định về BHXH với lao động thời vụ có thay đổi quan trọng: (1) Từ 1/7/2025: Tất cả người lao động có hợp đồng lao động (kể cả hợp đồng từ 1 tháng trở lên) đều thuộc diện đóng BHXH bắt buộc; (2) Quy định cũ (hợp đồng từ đủ 3 tháng mới đóng BHXH) đã không còn hiệu lực; (3) Với hợp đồng dưới 1 tháng: Chủ lao động phải trả thêm 32% giá trị hợp đồng (phần BHXH, BHYT, BHTN tương đương) vào lương để người lao động tự đóng BHXH tự nguyện; (4) Lưu ý đặc biệt ngành xây dựng: Công nhân thời vụ công trường từ tháng 5/2026 phải có hợp đồng lao động bằng văn bản và đóng BHXH đầy đủ – kiểm tra lại toàn bộ nhân sự công trường. IAM hỗ trợ lập hợp đồng và đăng ký BHXH cho lao động ngắn hạn.

Tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc (BHXH) áp dụng từ năm 2024 đến nay (bao gồm tháng 5/2026): (1) Doanh nghiệp (chủ sử dụng lao động) đóng 21,5% trên quỹ lương gồm: BHXH 17,5% + BHYT 3% + BHTN 1%; (2) Người lao động đóng 10,5% gồm: BHXH 8% + BHYT 1,5% + BHTN 1%; (3) Tổng cộng: 32% trên tiền lương làm căn cứ đóng BHXH; (4) Mức lương tối thiểu vùng 2026: Áp dụng theo Nghị định mới nhất về lương tối thiểu vùng – đây là mức sàn để tính căn cứ đóng BHXH với người lao động làm công việc giản đơn; (5) Mức trần: Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tối đa là 20 lần mức lương cơ sở (hiện là 2,34 triệu/tháng). IAM hỗ trợ tính bảng lương và trích BHXH đúng quy định.

Thủ tục đăng ký tham gia BHXH cho lao động mới trong doanh nghiệp xây dựng: (1) Nộp hồ sơ tại: Cơ quan BHXH huyện/quận nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính, hoặc đăng ký online tại baohiemxahoi.gov.vn; (2) Hồ sơ gồm: Tờ khai tham gia BHXH của người lao động (Mẫu TK1-TS); Danh sách lao động (Mẫu D02-LT); Bản sao HĐLĐ hoặc quyết định tuyển dụng; (3) Thời hạn đăng ký: Trong vòng 30 ngày kể từ ngày ký HĐLĐ; (4) Sổ BHXH điện tử: Từ 2022 trở đi, BHXH cấp sổ BHXH điện tử, không cần sổ giấy; (5) Lao động xây dựng làm tại công trình tỉnh khác vẫn đóng BHXH tại nơi doanh nghiệp đăng ký chính, không phải đăng ký lại ở tỉnh có công trình. IAM hỗ trợ đăng ký BHXH điện tử nhanh chóng.

Thu nhập từ chuyển nhượng dự án xây dựng hoặc bất động sản được tính thuế TNDN riêng biệt với hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường: (1) Thu nhập chịu thuế = Giá bán – Giá vốn – Chi phí liên quan đến chuyển nhượng (môi giới, thủ tục pháp lý); (2) Thuế suất: 20% (không được áp dụng ưu đãi thuế TNDN thông thường); (3) Không được bù trừ lỗ: Lỗ từ chuyển nhượng BĐS không được bù trừ vào lãi từ hoạt động xây dựng và ngược lại; (4) Thời điểm kê khai: Khai tạm nộp ngay khi phát sinh giao dịch, không chờ đến quyết toán năm; (5) Lưu ý quan trọng: Nếu bán dự án trước khi hoàn thành, cần định giá đúng giá trị xây dựng dở dang và chi phí phát triển đã bỏ ra để tính giá vốn chính xác.

Doanh nghiệp xây dựng nợ đọng BHXH bị xử lý theo quy định tại Nghị định 12/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động – BHXH: (1) Phạt tiền: Từ 12–20% tổng số tiền BHXH phải đóng nhưng chậm nộp (mức tối đa 75 triệu đồng với cá nhân, 150 triệu đồng với tổ chức); (2) Lãi chậm nộp: 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm nộp; (3) Hình thức bổ sung: Công khai tên trên phương tiện thông tin đại chúng; bị đình chỉ hoạt động tạm thời hoặc không được tham gia đấu thầu dự án công nếu nợ BHXH kéo dài; (4) Trách nhiệm hình sự: Chủ doanh nghiệp có thể bị truy cứu hình sự nếu nợ BHXH từ 6 tháng trở lên, gây thiệt hại từ 100 triệu đồng trở lên theo Điều 216 BLHS 2015. Ưu tiên thanh toán nợ BHXH trước mọi khoản nợ khác.

Khi nhập khẩu máy móc thiết bị xây dựng từ nước ngoài vào tháng 5/2026, doanh nghiệp phải nộp: (1) Thuế nhập khẩu: Tra mã HS cụ thể; nhiều loại máy móc xây dựng (cần cẩu, máy đào, máy trộn bê tông) có thuế suất 0–5% theo các FTA đã ký; (2) Thuế GTGT nhập khẩu: 10% trên (giá CIF + thuế nhập khẩu); (3) Lưu ý C/O: Chuẩn bị C/O đúng form (AJ, VK, RCEP...) để hưởng thuế nhập khẩu ưu đãi; (4) Được hoàn thuế GTGT nhập khẩu: Nếu thiết bị dùng cho dự án ODA hoặc dự án xuất khẩu đủ điều kiện; (5) Miễn thuế nhập khẩu: Thiết bị tạo tài sản cố định cho dự án đầu tư thuộc danh mục ưu đãi theo Luật Đầu tư được miễn thuế nhập khẩu – cần xác nhận trước khi nhập. IAM hỗ trợ thủ tục hải quan điện tử qua VNACCS/VCIS.

Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp áp dụng với đất sử dụng làm mặt bằng công trường (đất dự án trong giai đoạn xây dựng): (1) Thời điểm phát sinh nghĩa vụ: Từ ngày được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất; (2) Mức thuế: 0,03%/năm trên giá đất (theo bảng giá đất do UBND tỉnh ban hành); riêng đất ở đô thị có thể cao hơn theo vị trí; (3) Miễn thuế: Đất xây dựng nhà ở xã hội, nhà cho người thu nhập thấp, công trình công cộng không kinh doanh được miễn; (4) Kê khai: Nộp tờ khai thuế đất một lần ngay khi phát sinh, nộp tiền thuế theo thông báo của cơ quan thuế địa phương (thường tháng 10–11 hàng năm); (5) Tháng 5/2026 là thời điểm tốt để rà soát diện tích đất đang sử dụng và đối chiếu với thông báo nộp thuế đất năm 2026.

Chi phí quản lý văn phòng công trường được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN nếu có đầy đủ chứng từ hợp lệ: (1) Chi phí xây dựng lán trại tạm: Nếu thời gian sử dụng ≤1 năm, tính thẳng vào chi phí; nếu >1 năm, tính khấu hao theo thời gian sử dụng thực tế; (2) Điện, nước công trường: Hóa đơn hoặc chứng từ phân bổ từ chủ đầu tư cho; (3) Văn phòng phẩm, công cụ nhỏ: Hóa đơn mua hàng, phiếu xuất kho nội bộ; (4) Lưu ý: Chi phí lán trại tạm sau khi công trình hoàn thành phải được thanh lý hoặc giảm trừ trên sổ sách; không được để tài sản "ảo" tồn tại trên bảng cân đối; (5) Kiểm tra và tổ chức hồ sơ chứng từ công trường ngay từ đầu tháng 5/2026 để chuẩn bị cho quyết toán cuối năm.

Khấu trừ thuế TNCN cho công nhân xây dựng (cư trú, có hợp đồng lao động ≥3 tháng) theo biểu lũy tiến từng phần: (1) Thu nhập chịu thuế = Tổng thu nhập – Giảm trừ bản thân (11 triệu/tháng) – Giảm trừ người phụ thuộc (4,4 triệu/người/tháng) – BHXH/BHYT/BHTN đóng góp của NLĐ; (2) Biểu thuế: Đến 5 triệu: 5%; 5–10 triệu: 10%; 10–18 triệu: 15%; 18–32 triệu: 20%; 32–52 triệu: 25%; 52–80 triệu: 30%; Trên 80 triệu: 35%; (3) Lưu ý tháng 5/2026: Công nhân làm ca đêm, tăng ca được cộng thêm lương nhưng phần tiền lương làm thêm giờ vượt mức theo quy định Bộ LĐTBXH được miễn thuế TNCN. Doanh nghiệp thực hiện khấu trừ tại nguồn và nộp cho cơ quan thuế hàng tháng.