Câu Hỏi Thường Gặp

Với lao động thời vụ (hợp đồng dưới 3 tháng), doanh nghiệp áp dụng khấu trừ thuế TNCN theo quy tắc: (1) Thu nhập từ 2 triệu đồng/lần thanh toán trở lên, khấu trừ 10% trước khi trả; (2) Nếu lao động thời vụ chỉ có một nơi làm việc và thu nhập dự kiến cả năm không quá 132 triệu đồng, có thể làm cam kết Mẫu 08/CK-TNCN để không bị khấu trừ 10%. Doanh nghiệp cần tổng hợp toàn bộ khoản chi trả cho lao động thời vụ vào tờ khai 05/KK-TNCN tháng 3 (hạn 20/4/2026) và lập bảng kê 05-1/BK-TNCN. Cuối năm lao động tự quyết toán thuế TNCN nếu còn phát sinh thu nhập từ nhiều nơi.

Theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi bổ sung), mức phạt chậm nộp thuế GTGT trong tháng 4/2026 gồm: (1) Tiền phạt vi phạm hành chính: 2 triệu – 5 triệu đồng (nộp chậm 1–30 ngày, lần đầu); 5 triệu – 8 triệu đồng (chậm 31–60 ngày); từ 8 triệu – 15 triệu đồng (chậm trên 90 ngày); (2) Tiền chậm nộp thuế: 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp. Ví dụ: Số thuế GTGT 100 triệu đồng chậm 30 ngày → tiền chậm nộp = 100tr × 0,03% × 30 = 900.000 đồng. Doanh nghiệp sản xuất nên ưu tiên sử dụng phần mềm kế toán tích hợp nộp thuế điện tử để tránh quên hạn.

Doanh nghiệp sản xuất khai thác tài nguyên thiên nhiên (khoáng sản, nước, lâm sản...) phải kê khai và nộp thuế tài nguyên theo tháng. Hạn nộp thuế tài nguyên tháng 3/2026 là ngày 20/4/2026. Nội dung tờ khai gồm: sản lượng tài nguyên khai thác thực tế, giá tính thuế (giá bán bình quân tháng hoặc giá do cơ quan nhà nước ấn định), thuế suất theo Biểu thuế tài nguyên (Nghị quyết 1084/2015/UBTVQH13 và các sửa đổi). Doanh nghiệp sản xuất dùng nước từ nguồn nước tự nhiên (không qua hệ thống cấp nước) cũng phải kê khai thuế tài nguyên. Nộp qua hệ thống eTax hoặc phần mềm HTKK, mẫu tờ khai 01/TAIN.

Thuế bảo vệ môi trường áp dụng với các sản phẩm như xăng dầu, than đá, túi ni-lông, dung môi hóa học... Doanh nghiệp sản xuất có hai trường hợp: (1) Nếu doanh nghiệp tự nhập khẩu nguyên liệu chịu thuế BVMT (xăng dầu, than), nộp thuế tại khâu nhập khẩu (cộng vào tờ khai hải quan); (2) Nếu mua trong nước, thuế BVMT đã được tính vào giá mua – không phải kê khai thêm. Tháng 4/2026, doanh nghiệp sản xuất túi ni-lông từ HDPE/LDPE phải tự kê khai thuế BVMT theo tháng, hạn nộp 20/4/2026. Mức thuế túi ni-lông: 50.000 đồng/kg. Doanh nghiệp cần lưu giữ chứng từ mua nguyên liệu để đối chiếu khi quyết toán.

Mức đóng BHXH bắt buộc từ đầu năm 2025 (áp dụng tiếp sang 2026): Doanh nghiệp đóng 17,5% quỹ lương (BHXH 14% + BHYT 3% + BHTN 1% – lưu ý BHTN doanh nghiệp đóng 1%), người lao động đóng 10,5% (BHXH 8% + BHYT 1,5% + BHTN 1%). Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng và phải bao gồm lương, phụ cấp lương, và các khoản bổ sung xác định được mức và thường xuyên. Hạn nộp BHXH tháng 4/2026: chậm nhất ngày 30/4/2026 (hoặc ngày làm việc cuối cùng trước kỳ nghỉ lễ 30/4–1/5). Nộp qua cổng BHXH điện tử tại vssid.vss.gov.vn hoặc eBH.

Theo Luật BHXH 2014 (áp dụng đến khi Luật BHXH 2024 có hiệu lực từ 01/7/2025), doanh nghiệp phải đăng ký tham gia BHXH cho người lao động trong vòng 30 ngày kể từ ngày giao kết hợp đồng lao động (với hợp đồng từ 1 tháng trở lên). Hồ sơ đăng ký gồm: Tờ khai đăng ký tham gia BHXH (Mẫu TK1-TS), danh sách lao động (Mẫu D02-LT), bản sao CMND/CCCD của người lao động, và giấy phép kinh doanh. Nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan BHXH quận/huyện hoặc qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Đăng ký muộn sẽ bị phạt từ 500.000 đến 1 triệu đồng/người lao động không được đăng ký đúng hạn.

Khi người lao động chấm dứt hợp đồng, doanh nghiệp cần thực hiện các bước BHXH sau: (1) Báo giảm lao động khỏi danh sách đóng BHXH trong tháng: Nộp Mẫu D02-LT (cập nhật) qua cổng BHXH điện tử trước ngày đóng BHXH của tháng; (2) Trả sổ BHXH hoặc xác nhận quá trình đóng BHXH trong sổ điện tử để người lao động nhận trợ cấp thất nghiệp; (3) Trong vòng 7 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng, hoàn tất thủ tục chốt sổ. Doanh nghiệp chậm trả sổ BHXH bị phạt từ 2–4 triệu đồng/trường hợp. Người lao động sau khi có sổ BHXH được đóng đủ có thể nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm trong 3 tháng kể từ ngày nghỉ việc.

Khi phát hiện đóng thiếu BHXH, doanh nghiệp cần thực hiện: (1) Kê khai lại số lao động và mức lương đóng BHXH đúng thực tế theo Mẫu D02-LT điều chỉnh; (2) Nộp đủ phần chênh lệch BHXH còn thiếu cộng với tiền lãi chậm đóng. Mức lãi chậm đóng BHXH = Số tiền chậm đóng × 2 lần mức lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân năm. (3) Báo cáo với cơ quan BHXH về nguyên nhân chậm đóng. Nếu tự giác kê khai và nộp đủ trước khi cơ quan thanh tra phát hiện, mức xử phạt hành chính sẽ nhẹ hơn (5–10 triệu đồng) so với bị phát hiện qua thanh tra (10–20 triệu đồng, có thể truy thu thuế TNCN của người lao động bị ảnh hưởng).

Khi điều chỉnh mức lương, phụ cấp làm căn cứ đóng BHXH, doanh nghiệp thực hiện: (1) Lập Mẫu D02-LT (danh sách điều chỉnh mức đóng) và nộp qua hệ thống BHXH điện tử; (2) Mức lương mới có hiệu lực từ tháng tiếp theo kể từ tháng doanh nghiệp nộp hồ sơ điều chỉnh; (3) Nếu điều chỉnh tăng lương từ tháng 4/2026, cần nộp hồ sơ trước ngày 25/4/2026 để kịp áp dụng cho tháng 4. Lưu ý: Mức lương đóng BHXH phải bao gồm lương cơ bản + phụ cấp lương (phụ cấp chức vụ, thâm niên, trình độ...) + các khoản bổ sung xác định được và thường xuyên. Không được tách thấp mức lương để giảm BHXH – đây là hành vi vi phạm pháp luật BHXH.

Theo Luật BHXH, trong thời gian người lao động nghỉ thai sản (tối đa 6 tháng với lao động nữ sinh thường), doanh nghiệp KHÔNG phải đóng phần BHXH bắt buộc hằng tháng cho người đó. Cơ quan BHXH chi trả chế độ thai sản trực tiếp cho người lao động từ quỹ BHXH. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải: (1) Đóng BHYT phần sử dụng lao động (3%) cho người nghỉ thai sản; (2) Không báo giảm lao động – vẫn giữ trong danh sách nhân sự; (3) Xác nhận thời gian nghỉ thai sản trong sổ BHXH. Khi người lao động trở lại làm việc, doanh nghiệp tiếp tục đóng đầy đủ BHXH bình thường và cần cập nhật lại Mẫu D02-LT.