Câu Hỏi Thường Gặp

Đây là điểm mới quan trọng của Nghị định 105/2026/NĐ-CP: tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (bao gồm công đoàn cơ sở) phải công khai báo cáo tài chính hàng năm cho các thành viên. Nội dung công khai gồm: tổng số kinh phí công đoàn và đoàn phí thu được; các khoản chi cho hoạt động chăm lo đời sống người lao động (thăm hỏi ốm đau, quà tết, hoạt động văn hóa...); số dư cuối kỳ. Hình thức công khai: họp tổng kết, niêm yết tại nơi làm việc hoặc qua nhóm thông báo nội bộ. Mục tiêu là tăng tính minh bạch, giúp người lao động biết kinh phí công đoàn được sử dụng như thế nào.

Không phải doanh nghiệp nào cũng bắt buộc kiểm toán. Theo Luật Kiểm toán độc lập 2011, các đối tượng bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm gồm: Doanh nghiệp có vốn nhà nước từ 50% trở lên hoặc có tài sản nhà nước từ 1 tỷ đồng; Doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán; Tổ chức tín dụng, bảo hiểm; Doanh nghiệp FDI; Doanh nghiệp phát hành trái phiếu ra công chúng. Doanh nghiệp tư nhân nhỏ, hộ kinh doanh và công ty TNHH tư nhân quy mô nhỏ không bắt buộc kiểm toán, nhưng tự nguyện kiểm toán giúp tăng uy tín khi vay vốn ngân hàng hoặc tìm nhà đầu tư.

Doanh nghiệp hoàn toàn có thể tự thực hiện quyết toán thuế TNCN cho người lao động mà không cần qua đại lý thuế. Thực hiện qua cổng eTax (etax.gdt.gov.vn): đăng nhập bằng chữ ký số doanh nghiệp; nộp tờ khai quyết toán thuế TNCN (mẫu 05/QTT-TNCN) và phụ lục; đính kèm danh sách cá nhân và số thuế đã khấu trừ. Hạn nộp: 31/3 năm sau. Trường hợp doanh nghiệp có nhiều lao động, phức tạp về các khoản thu nhập, có thể thuê đại lý thuế để đảm bảo chính xác. Hệ sinh thái IAM hỗ trợ kết nối chữ ký số và phần mềm kế toán để tự động tổng hợp dữ liệu quyết toán thuế TNCN.

Hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS là bắt buộc với doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Điều kiện đăng ký: (1) Có mã số thuế doanh nghiệp hợp lệ; (2) Có chữ ký số được cấp bởi tổ chức chứng thực được công nhận; (3) Cài đặt phần mềm khai hải quan điện tử được phê duyệt. Doanh nghiệp mới hoàn toàn có thể đăng ký VNACCS/VCIS ngay sau khi có đủ điều kiện. Thời gian xử lý đăng ký: 1-2 ngày làm việc. IAM hỗ trợ doanh nghiệp đăng ký tài khoản VNACCS/VCIS, cài đặt chữ ký số, driver USB Token, Java và xử lý lỗi kỹ thuật phát sinh – toàn bộ dịch vụ hỗ trợ đăng ký VNACCS/VCIS tại IAM hoàn toàn miễn phí.

Từ năm 2026, doanh nghiệp mới thành lập và hộ kinh doanh được hưởng một số ưu đãi: (1) Miễn lệ phí môn bài trong năm đầu thành lập (năm thứ nhất kể từ ngày đăng ký kinh doanh) – áp dụng theo quy định hiện hành; (2) Miễn thuế TNCN, GTGT nếu doanh thu cả năm dưới 500 triệu đồng (từ 2026); (3) Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể được áp dụng thuế suất TNDN ưu đãi 17% nếu doanh thu dưới 20 tỷ đồng; (4) Ưu đãi đầu tư bổ sung cho một số ngành, địa bàn theo quy định Luật Đầu tư. Doanh nghiệp nên tham khảo cơ quan thuế địa phương để xác định đầy đủ các ưu đãi áp dụng cho từng trường hợp cụ thể.

Chứng từ chứng minh đã nộp kinh phí công đoàn gồm: (1) Ủy nhiệm chi hoặc giấy nộp tiền có xác nhận của ngân hàng chuyển tiền vào tài khoản Liên đoàn Lao động; (2) Biên lai thu kinh phí công đoàn do Liên đoàn Lao động cấp sau khi nhận tiền; (3) Bảng kê danh sách lao động và mức đóng kèm theo mỗi lần nộp. Doanh nghiệp cần lưu giữ các chứng từ này tối thiểu 5-10 năm theo quy định lưu trữ chứng từ kế toán. Khi bị kiểm tra, doanh nghiệp phải xuất trình đủ chứng từ để chứng minh đã thực hiện nghĩa vụ. Kinh phí công đoàn là khoản chi phí được trừ khi tính thuế TNDN nên cần chứng từ đầy đủ.

Hệ sinh thái IAM cung cấp bộ giải pháp tích hợp phù hợp cho doanh nghiệp vừa nhỏ và hộ kinh doanh: IAM INVOICE – hóa đơn điện tử kết nối Tổng cục Thuế, xuất hóa đơn nhanh, lưu trữ và tra cứu dễ dàng; IAM POS – phần mềm quản lý bán hàng tích hợp hóa đơn điện tử, theo dõi doanh thu theo ngưỡng thuế, hỗ trợ thanh toán không tiền mặt; Chữ ký số VINCA – ký tờ khai thuế, hóa đơn, BHXH điện tử. Ngoài ra, IAM hỗ trợ tư vấn kết nối với phần mềm kê khai BHXH và cổng eTax. Gói dịch vụ IAM phù hợp ngay cả với hộ kinh doanh mới bắt đầu số hóa quản lý vận hành.

Đây là vấn đề nghiêm trọng. Theo Luật BHXH 2024 và Nghị định 274/2025/NĐ-CP, khi doanh nghiệp chậm đóng hoặc trốn đóng BHXH, người lao động bị ảnh hưởng trực tiếp: không được xác nhận thời gian tham gia BHXH, không hưởng đủ các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động. Giải pháp: cơ quan BHXH có quyền cưỡng chế thu (trích tài khoản ngân hàng doanh nghiệp, kê biên tài sản); người lao động có quyền khởi kiện dân sự yêu cầu bồi thường. Doanh nghiệp vi phạm bị phạt tiền và công khai danh sách. Người lao động nên thường xuyên kiểm tra lịch sử đóng qua app VssID để phát hiện kịp thời.

Có, đây là vi phạm pháp luật lao động. Theo Bộ luật Lao động 2019, mọi quan hệ thuê mướn lao động có trả công phải được xác lập bằng hợp đồng lao động (viết hoặc bằng lời nói cho hợp đồng dưới 1 tháng). Rủi ro khi không ký hợp đồng: (1) Bị xử phạt hành chính lên đến 3-6 triệu đồng/người không ký hợp đồng; (2) Không thể đóng BHXH, BHYT cho người lao động; (3) Khi phát sinh tai nạn lao động, hộ kinh doanh phải tự bồi thường toàn bộ; (4) Tranh chấp lao động không có căn cứ giải quyết. Hộ kinh doanh nên ký hợp đồng lao động ngắn hạn đúng quy định, dù lao động làm việc theo mùa vụ.

Theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, mức lương tối thiểu vùng áp dụng từ 01/01/2026 như sau: Vùng I (Hà Nội, TP.HCM, một số tỉnh): 4.960.000 đồng/tháng; Vùng II: 4.410.000 đồng/tháng; Vùng III: 3.860.000 đồng/tháng; Vùng IV: 3.450.000 đồng/tháng. Đây là mức lương tối thiểu theo tháng áp dụng cho lao động làm việc trong điều kiện lao động bình thường. Mức lương tối thiểu theo giờ tương ứng từ 23.800 - 34.800 đồng/giờ. Lưu ý: tiền lương thực tế ghi trong hợp đồng lao động không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng áp dụng tại địa bàn.